Creativiteit en duurzame vaardigheden onderwijzen in een wereld met AI

Een middelbare scholier die met AI een buurtmuurschildering ontwerpt, of een eerstejaarsstudent die internationaal samenwerkt aan een digitaal storytellingproject: dergelijke voorbeelden laten zien hoe sterk leerprocessen veranderen. Klaslokalen zijn niet langer alleen plekken waar leerlingen kennis opdoen, maar worden creatieve studio's waar studenten technologie gebruiken om oplossingen te bedenken voor echte problemen.

Onlangs modereerde EdSurge-host Carl Hooker een tweedelige webinarreeks, gesponsord door Adobe, met deskundige panelleden die de raakvlakken verkenden van creativiteit, artificiële intelligentie en studiesucces in het basis- en voortgezet onderwijs en het hoger onderwijs. Sprekers waren onder andere Melissa Vito, Vice Provost for Academic Innovation aan de University of Texas at San Antonio; Laura Slover, Managing Director van Skills for the Future, een gezamenlijk initiatief van ETS en de Carnegie Foundation; Justin Hodgson, Associate Professor aan de Indiana University Bloomington; Adeel Khan, oprichter en CEO van MagicSchool AI en Brian Johnsrud, Global Head of Education Learning and Advocacy bij Adobe.

Mede geïnspireerd door recent onderzoek van Adobe naar hoe creativiteit en AI de leerresultaten van studenten en hun voorbereiding op de arbeidsmarkt beïnvloeden, liet de reeks zien hoe deze leiders de rol van innovatie in de leeromgevingen van vandaag zien, én opnieuw vormgeven.

EdSurge: Welke vaardigheden zijn het belangrijkst voor de toekomst van studenten, en hoe reageren instellingen daarop?

Slover: We willen dat alle leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs deze essentiële, duurzame vaardigheden ontwikkelen, vaardigheden die niet alleen belangrijk zijn voor succes in vervolgonderwijs en werk, maar ook voor hun welzijn en hun bijdrage aan de samenleving.

Volgens onderzoek van Carnegie en ETS zijn de belangrijkste duurzame vaardigheden samenwerking, communicatie, creativiteit, kritisch denken, nieuwsgierigheid, digitale en AI-geletterdheid, een groeimindset, leiderschap, doorzettingsvermogen, zelfregulatie en maatschappelijke betrokkenheid.

Vito: In het hoger onderwijs krijgen microcredentials, zoals projectmanagement, veel aandacht. Terecht, want ze zijn belangrijk. Maar er wordt niet altijd aandacht besteed aan de vaardigheden die op de lange termijn het verschil maken: kritisch denken, samenwerken, communiceren en creativiteit. Terwijl werkgevers keer op keer aangeven dat ze juist die vaardigheden het hardst nodig hebben.

Johnsrud: We weten al langer dat de banen van morgen niet goed aansluiten op wat we vandaag onderwijzen. Wat nu anders is, en wat ook uit ons onderzoek naar voren kwam, is dat AI die kloof heeft veranderd. AI heeft de waarde van bepaalde vaardigheden opgeschud. Sommige vaardigheden zijn vervangbaar, andere krijgen juist meer betekenis. Het interessantst is dat AI studenten helpt om vaardigheden te ontwikkelen die eerder moeilijker bereikbaar waren en die nu onderdeel kunnen worden van hun repertoire.

Hoe verandert AI de rol van de docent in het onderwijs van vandaag?

Hodgson: Er is nog altijd enige weerstand tegen de plek die AI in het onderwijsdebat krijgt. Toch beginnen de meeste docenten in te zien dat hun rol moet veranderen: niet alleen in wat ze beoordelen, maar ook in hoe ze studenten begeleiden als mentoren die AI weten te benutten.

De eerste reflex was angst: AI zou vooral leiden tot fraude. Inmiddels verschuift het gesprek naar een veel doordachtere benadering, waarin de vraag centraal staat wat AI juist mogelijk kan maken.

Hoe gebruiken docenten creativiteit en AI samen in de praktijk?

Vito: Aan de UTSA zijn we er vroeg mee aan de slag gegaan. We begonnen met een paar kernwaarden. Eén daarvan was: nieuwsgierig zijn en experimenteren. We wilden docenten de ruimte geven om gewoon te leren; we waren allemaal samen aan het ontdekken. De veranderingen gaan op dit moment razendsnel, en dat moeten we onder ogen zien. Onze docenten hebben het fantastisch gedaan.

Studenten ontdekten al snel dat AI kon werken als een anonieme tutor: iemand aan wie ze vragen konden stellen, die ze scherper leerde denken en van wie ze konden leren. Dat bleek vooral waardevol voor eerstegeneratiestudenten.

Johnsrud: Als je kijkt naar bestaand onderzoek over hoe vaak studenten daadwerkelijk de kans krijgen om creativiteit te oefenen en creatief denken te ontwikkelen, dan is dat best confronterend.

In de meeste creatieve sectoren wordt juist méér creativiteit gezien. Zeker als je creatief denken opdeelt in wat het concreet inhoudt: een probleem vanuit verschillende invalshoeken bekijken, meerdere oplossingen bedenken, verschillende routes naar een oplossing ontwerpen en manieren zoeken om die oplossingen helder over te brengen.

Dit zijn precies de dingen waarbij AI ons uitstekend kan ondersteunen.

Bekijk beide on-demand webinars nu:

• Loopbaansucces van studenten bevorderen met creativiteit en AI in het basis-, voortgezet en hoger onderwijs
• Leerresultaten versnellen met creativiteit en AI in het basis-, voortgezet en hoger onderwijs

Hoe helpt AI docenten om leerervaringen persoonlijker te maken?

Khan: Met AI kunnen docenten sneller lesmateriaal maken. Maar de grootste winst zit misschien wel in de mogelijkheid om dat materiaal veel gerichter af te stemmen: op wat leerlingen al weten, hun niveau en de wereld waarin ze leven, inclusief hun lokale gemeenschap.

Leren wordt zoveel rijker wanneer docenten hun leerlingen echt kennen. En wanneer ze AI-tools gebruiken om dat inzicht te benutten, kunnen ze hun onderwijs beter afstemmen op individuele behoeften.

Uiteindelijk is het opbouwen van relaties met leerlingen misschien wel de belangrijkste taak van docenten. AI kan daarbij een krachtige versneller zijn.

Wat betekent AI-geletterdheid in het onderwijs van nu?

Johnsrud: Als het om AI-geletterdheid gaat, doet de situatie van nu me denken aan de begintijd van mediageletterdheid, toen ik bibliotheekvaardigheden gaf in het basis- en voortgezet onderwijs. Het ging er toen niet om leerlingen simpelweg een tool te leren gebruiken, maar om hen kritisch te leren kijken naar informatie. Met AI is dat niet anders: we moeten leerlingen leren eerst 'het etiket te lezen' voordat ze AI-content gebruiken. Wie heeft het model gemaakt? Hoe is het ontworpen? Waar is het goed in, en waar schiet het tekort? En hoe bepaal je of je de uitkomsten kunt vertrouwen?

Khan: De meeste kinderen gebruiken AI, of ze zich daar nu van bewust zijn of niet. Generatieve AI bestaat pas een paar jaar, maar is al duidelijk verweven met hun leefwereld, op hun telefoon én in populaire tools.

Voor veel kinderen is hun eerste kennismaking met AI een soort AI-chatvriend. Dat is best zorgelijk: hun eerste contact met generatieve AI is dan met iets dat zich voordoet als hun vriend.

Wij vinden het heel belangrijk dat leerlingen op school over generatieve AI leren van een vertrouwde volwassene. Dan kunnen ze kritisch praten over hoe een model wordt getraind, wat generatieve AI is, hoe antwoorden worden gegenereerd en waarvoor je AI wel en niet zou moeten gebruiken. AI is niet je 'vriend'.

Voor welke uitdagingen staan scholen als ze creativiteit en duurzame vaardigheden willen beoordelen, en hoe proberen sommige scholen daar verandering in te brengen?

Slover: Het probleem is dat scholen vooral draaien om vakken als wiskunde, Engels en biologie. Die vakken zijn belangrijk, en er komen allerlei vaardigheden in samen. Maar op rapporten en bij toetsen krijgen leerlingen uiteindelijk een cijfer voor wiskunde of Engels, niet voor samenwerken, communiceren of kritisch denken.

Die vaardigheden worden niet apart benoemd, gemeten of zichtbaar gemaakt. Juist daarom doen we dit werk: om anders te gaan kijken naar wat telt, en duidelijk te maken dat het niet alleen om wiskunde en Engels gaat. Ook duurzame vaardigheden zijn van groot belang.

Hodgson: Als AI je vak kan volgen en ervoor kan slagen, dan is AI misschien niet het probleem. Als wat je doet ook door een machine kan worden gedaan, moeten we opnieuw nadenken over wat we eigenlijk beoordelen. Het gaat niet alleen om het eindproduct, maar om het proces. Hoe beoordeel je het leren dat plaatsvindt, of het vermogen van studenten om zich door een probleem heen te werken?

We zijn gewend geraakt aan een bepaalde manier van lesgeven: door gestandaardiseerde leerdoelen, verwachtingen, checklists en alle cijfers die daarbij horen. Daardoor is het onderwijs een systeem geworden dat sterk draait om inhoud en kennisoverdracht.

Maar uiteindelijk draait een vakgebied om hoe we binnen dat vakgebied denken, doen en creëren. Dat studenten leren werken vanuit die verschillende methoden, didactische benaderingen en praktijken, staat centraal.