Τι είναι το πλάνο στο ύψος των ματιών στις ταινίες;

Τι είναι το πλάνο στο ύψος των ματιών;

Το πλάνο στο ύψος των ματιών είναι ακριβώς αυτό: ο κινηματογραφιστής τοποθετεί τη γωνία της κάμερας στο επίπεδο των ματιών του χαρακτήρα. Ο ήρωας συνήθως αποτυπώνεται από τα γόνατα μέχρι το κεφάλι, με πολύ περιορισμένα στοιχεία πλαισίου περιβάλλοντος. Αντί να δραματοποιεί μια σκηνή ή να επεμβαίνει στην οπτική γωνία του κοινού, αυτός ο τύπος πλάνου αναπαριστά το σύνηθες οπτικό πεδίο του ανθρώπου. Ως αποτέλεσμα, βάζει το κοινό ακριβώς στο μέσον της σκηνής.

Επειδή ταιριάζουν με τη φυσική προοπτική μας, οι γωνίες στο επίπεδο του ματιού είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για το αρχικό καδράρισμα ενός πλάνου. (Κάδρο είναι μια μεμονωμένη εικόνα μιας ταινίας ή ενός βίντεο. Το «καδράρισμα ενός πλάνου» περιλαμβάνει τη σύνθεση του οπτικού περιεχομένου για μια σειρά κάδρων όπως φαίνονται μέσω του φακού. Αυτό περιλαμβάνει το πώς περιορίζονται οι ηθοποιοί, πώς κινούνται μέσα στη σκηνή, τη σχεδίαση του σετ, το τοπίο στο φόντο — κάθε στοιχείο που είναι ορατό στην κάμερα.) Μπορείτε να αντιληφθείτε το αρχικό καδράρισμα ως τον ορισμό του αρχικού στησίματος μιας σκηνής, προτού ξεκινήσει η δράση ή αρχίσει να ξετυλίγεται η υπόθεση.

Η λήψη πλάνων από μια φυσική οπτική γωνία είναι επίσης μια εύλογη επιλογή για την κινηματογράφηση πολλών ολοκληρωμένων σκηνών. Αποτελεί ένα εύλογο, τυπικό στήσιμο για πολλές τυποποιημένες σκηνές σε ταινίες και τηλεοπτικές παραγωγές. Είναι επίσης το πλάνο που επιλέγεται για οποιαδήποτε στατική κατάσταση, όπως για κοντινά πλάνα σε δελτία ειδήσεων ή για τα περισσότερα βίντεο στο YouTube.

Στην πραγματικότητα, είμαστε περιτριγυρισμένοι από τέτοια πλάνα. Σχεδόν κάθε ταινία και τηλεοπτική παραγωγή είναι γεμάτη από αυτά, αλλά μετά βίας τα εντοπίζουμε. Τις περισσότερες φορές, αυτός ακριβώς είναι ο σκοπός. Όμως, τα πλάνα στο ύψος των ματιών είναι κάτι παραπάνω από ένα απλό σταυροκατσάβιδο στην εργαλειοθήκη του κινηματογραφιστή. Έχουν επίσης και μερικές ειδικές αρετές.

Η ουδέτερη ματιά.

Η οπτική γωνία από το ύψος των ματιών είναι, πάνω απ' όλα τα άλλα, μια ουδέτερη ματιά. Σε αντίθεση με ένα πλάνο από χαμηλή γωνία κάμερας στο οποίο βλέπουμε προς τα πάνω τον ήρωα (ή ένα πλάνο από ψηλή γωνία που αποσκοπεί στο να του στερήσει εκείνη την ισχύ), το πλάνο στο ύψος των ματιών δίνει στους θεατές μια αίσθηση ισότητας.

Αυτή η αίσθηση του «μέλους της παρέας» βοηθάει το κοινό να συνδεθεί με έναν χαρακτήρα. Σε μια ταινία όπως το The Hunger Games, για παράδειγμα, ο σκηνοθέτης θα μπορούσε εύκολα να έχει χρησιμοποιήσει την τυπική μέθοδο χαμηλής γωνίας για να απεικονίσει την Κάτνις ως ασταμάτητη υπερηρωίδα. Αντιθέτως, ο μεγάλος αριθμός πλάνων στο ύψος των ματιών μάς φέρνει ακριβώς εκεί μαζί της καθώς σηκώνει το τόξο της, για να ενταχθούμε και εμείς στον επαναστατημένο στρατό της.

(Ορισμένες φορές, οι σκηνοθέτες ακολουθούν μια συμβιβαστική προσέγγιση, βάζοντας στο μείγμα πλάνα από γωνίες στον ώμο ή τον γοφό, μαζί με πλάνα από το ύψος των ματιών, αναβαθμίζοντας ή υποβιβάζοντας το ανάστημα ενός χαρακτήρα ελαφρώς με σκοπό να δείξουν τις πολύπλοκες σχέσεις ισχύος που επικρατούν (δείτε οποιοδήποτε επεισόδιο του Game of Thrones.)

Οι σκηνοθέτες χρησιμοποιούν τις γωνίες της κάμερας στρατηγικά ως έναν τρόπο για δημιουργικό έλεγχο επί της αφήγησης της ιστορίας. Μπορούν να διαμορφώσουν μια αφήγηση με ψηλές ή χαμηλές γωνίες που κατευθύνουν διακριτικά το κοινό για να αισθανθεί είτε ανώτερο είτε κατώτερο από έναν χαρακτήρα, είτε συνδεδεμένο είτε αποξενωμένο.

Φυσικά, η χρήση μιας ουδέτερης γωνίας κάμερας αποτελεί επίσης μια στρατηγική δημιουργική επιλογή. Όταν ο κινηματογραφιστής παρουσιάζει την «πραγματκότητα» με ουδέτερο τρόπο, χωρίς να παραμορφώνει εμφανώς την προοπτική, είναι ευκολότερο για το κοινό να μη βιαστεί να κρίνει και να περιμένει για να δει πώς θα εξελιχτούν τα γεγονότα.

Και, όταν το κοινό μπορεί να παρατηρήσει τη δράση αντικειμενικά και να διαμορφώσει δική του άποψη σχετικά με το τι συμβαίνει, αυτό δίνει στον σκηνοθέτη λίγο επιπλέον χρόνο για να παρουσιάσει ακόμα και έντονα ανάλγητους χαρακτήρες. (Για ένα ακραίο παράδειγμα, παρακολουθήστε τις πρώτες σκηνές της ταινίας American Psycho.)

Όμως η ουδετερότητα δεν είναι μόνο μια δημιουργική επιλογή, κάποιες φορές αποτελεί αναγκαιότητα. Η ουδέτερη προοπτική είναι αναγκαία όταν ο κινηματογραφιστής πραγματικά πρέπει να είναι αμερόληπτος. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η γωνία της κάμερας στο ύψος των ματιών είναι ο πιο συνηθισμένος τρόπος για να κινηματογραφείτε ξεκάθαρες, αντικειμενικές παρουσιάσεις πληροφοριών (όπως σε μια συνέντευξη Τύπου) ή για να διατηρείτε την αντικειμενικότητα σε μια περίπτωση ατομικής συνέντευξης (όπως κατά το γύρισμα ενός ντοκιμαντέρ).

Γκρεμίζοντας τον τέταρτο τοίχο.

Η ουδετερότητα δεν είναι, όμως, το μοναδικό πλεονέκτημα των πλάνων στο ύψος των ματιών. Η οικεία προοπτική μπορεί επίσης να παίξει σημαντικό ρόλο στο να αρθούν τα εμπόδια ανάμεσα στον θεατή και την ιστορία.

Η συνάντηση με έναν χαρακτήρα στο επίπεδο των ματιών, υπό όρους ισότητας, δημιουργεί συναισθηματική κατανόηση επειδή δημιουργεί μια σύνδεση ανάμεσα στον χαρακτήρα και τον θεατή. Αυτό βοηθά στο να εξανθρωπιστούν οι ανάλγητοι χαρακτήρες, και ακόμα και οι ψυχοπαθείς και οι κατά συρροή δολοφόνοι να έχουν μια μικρή ευκαιρία να γίνουν κατανοητοί. (Βάλτε εδώ την αγαπημένη σας ταινία τρόμου.)

Φυσικά, ο δεσμός γίνεται πιο ισχυρός όταν πρόκειται για «κανονικούς» χαρακτήρες. Τα πλάνα στο επίπεδο των ματιών έχουν ως αποτέλεσμα να μας βάζουν απευθείας μέσα στην οπτική γωνία ενός χαρακτήρα. Μπαίνουμε στο κεφάλι του, σχεδόν κυριολεκτικά. Αυτό μας δίνει μια προοπτική εξοικείωσης καθώς η δράση εκτυλίσσεται. Τα συναισθήματα είναι πιο άμεσα και έντονα όταν είστε πρόσωπο με πρόσωπο με έναν χαρακτήρα, και η δράση δίνει την αίσθηση ότι προχωράει πιο γρήγορα όταν ακολουθείτε μια έκρηξη αδρεναλίνης στο επίπεδο των ματιών.

Ο δεσμός βελτιώνεται όταν ο θεατής μπαίνει σε μια παιχνιδιάρικη ρομαντική κομεντί όπως είναι το Αμελί. Αισθανόμαστε ακόμα μεγαλύτερη συναισθηματική εμπλοκή καθώς ακολουθούμε την ντροπαλή παριζιάνα σερβιτόρα να αναζητά τον έρωτα σε αυτήν την ταινία που έλαβε διθυραμβικές κριτικές για την κινηματογραφία της. Όταν μοιράζεστε την προοπτική του κύριου χαρακτήρα με τέτοια οικεία πλάνα της κάμερας, είστε εκεί μαζί με την Αμελί στη Μονμάρτη, απόλυτα βυθισμένοι στην ιστορία.