Βίντεο
Τι είναι το πλάνο με χαμηλή γωνία στις ταινίες;
Μάθετε για τα πλάνα με χαμηλή γωνία στις ταινίες και το πώς βελτιώνουν τις σχέσεις ισχύος και την ευαλωτότητα. Ανακαλύψτε πώς χρησιμοποιούνται τα πλάνα με χαμηλή γωνία σε θρυλικές ταινίες.
Κατανόηση των πλάνων με χαμηλή γωνία.
Το προσωπικό της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Πάλης (WWF) προτιμούσε να τραβάει τον Αντρέ τον Γίγαντα από τη χαμηλότερη εφικτή γωνία, για να τον κάνει να δείχνει ψηλότερος. Ο θρύλος της επαγγελματικής πάλης είχε ύψος 2,24 μ., αλλά το συνεργείο κάμερας απλώς προσπαθούσε να ικανοποιήσει την WWF και τους πάμπολλους θαυμαστές του Αντρέ.
Τα πλάνα από χαμηλή γωνία κάνουν τον ήρωα να δείχνει πιο μεγαλόσωμος, πιο γεροδεμένος και πιο ψηλός, καθώς και πιο κοντά. Πρόκειται για το ίδιο κόλπο αντίληψης που χρησιμοποιούν πάντοτε οι κινηματογραφιστές για να κάνουν τα τέρατα να δείχνουν πιο τρομακτικά, τους ήρωες (ή τους κακούς) πιο ισχυρούς και τα θύματα ακόμα πιο ευάλωτα.
Τι είναι το πλάνο με χαμηλή γωνία;
Ένα πλάνο από χαμηλή γωνία είναι ένα πλάνο ταινίας που γίνεται από μια γωνία κάμερας τοποθετημένη κάτω από το μέσο ύψος των ματιών και στραμμένη προς τα πάνω. Εικόνες από χαμηλή γωνία μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε συνδυασμό με ευρέα πλάνα, μεσαία πλάνα, κοντινά και για τα περισσότερα από τα άλλα τυπικά κινηματογραφικά πλάνα.
Αυτά τα πλάνα συνήθως γίνονται περίπου στις 45 μοίρες, αλλά μπορεί να ποικίλουν από λίγες μόνο ίντσες κάτω από τα μάτια ενός ήρωα, μέχρι κάτω στο έδαφος. Ένα πλάνο με χαμηλή γωνία που έχει ληφθεί από σημείο κάτω από το γόνατο ονομάζεται πλάνο από εξαιρετικά χαμηλή γωνία.
Οι σκηνοθέτες χρησιμοποιούν τις γωνίες κάμερας, μαζί με το μοντάζ της ταινίας, για να δώσουν μια διακριτική (ή όχι και τόσο διακριτική) ψυχολογική ώθηση στο πώς βλέπουμε τους χαρακτήρες. Τα πλάνα με χαμηλή γωνία μπορούν να μας προδιαθέσουν για να τους δούμε ως αδύναμους ή ισχυρούς, κυρίαρχους ή ευάλωτους.
Τα πλάνα με χαμηλή γωνία μεταδίδουν αίσθηση ισχύος.
Τις περισσότερες φορές, οι κινηματογραφιστές χρησιμοποιούν τα εικόνες από χαμηλή γωνία για να βελτιώσουν το επάνω άκρο μιας σχέσης ισχύος — για να κάνουν τον ήρωα, τον κακό ή το τέρας να δείχνει πιο ψηλός, πιο μεγαλόσωμος, πιο δυνατός, πιο ισχυρός ή τρομακτικός.
Ο φόβος για το άγνωστο.
Για να κατανοήσουμε τη δύναμη των πλάνων από χαμηλή γωνία, μπορούμε να ξεκινήσουμε με τον Κινγκ Κονγκ να σκαρφαλώνει στο Empire State Building (1933) ή τον Γκοτζίλα να περιφέρεται στους δρόμους τους Τόκιο (1954). Αυτές οι κλασικές ταινίες επιστημονικής φαντασίας έκαναν τεράστια εντύπωση σε σκηνοθέτες όπως ο Steven Spielberg, που δημιούργησε τον Γκοτζίλα ως σημαντικό μοντέλο για την κινηματογραφία στο Jurassic Park και τα Σαγόνια του καρχαρία (η ταινία έχει επίσης αναφερθεί ως έμπνευση από τους Martin Scorsese και Tim Burton).
Μπορούμε, επίσης, να πάμε ακόμα πιο πίσω, στον Νοσφεράτου (1922). Οι χαμηλές γωνίες κάμερας που χρησιμοποιούνται σε αυτήν τη γερμανική ταινία τρόμου, και αργότερα στον Αόρατο άνθρωπο (1933), βοήθησαν να οριστεί το οπτικό πρότυπο για τις ταινίες Δράκουλας και Frankenstein (1931), Ο Λυκάνθρωπος (1941), Creature from the Black Lagoon (1954), Η Μούμια (1959) και για όλες τις άλλες ταινίες με τέρατα που θα ακολουθούσαν.
Το πρότυπο αυτό συνδέεται άμεσα με τις μοντέρνες ταινίες τρόμου, όπου άνθρωποι-τέρατα, όπως ψυχοπαθείς και κατά συρροή δολοφόνοι κινηματογραφούνται σχεδόν πάντα από χαμηλή γωνία. (Πράγμα που έχει ακόμα ένα όφελος, ότι κάνει το κοινό να αισθάνεται ακόμα πιο ευάλωτο — δείτε παρακάτω.)
Ήρωες και κακοί.
Δε είναι τυχαίο το γεγονός ότι η πρώτη μας ματιά στον Darth Vader στους διαδρόμους του Death Star στο Μια Νέα Ελπίδα έχει τραβηχτεί από πολύ χαμηλά. Ως τελική πινελιά στη γενικότερη απειλή που ήδη έχει δημιουργήσει η εμφάνιση και η φωνή του, η προβολή από χαμηλή γωνία κάνει τον Vader να δείχνει ακόμα πιο κυρίαρχος και τρομακτικός. Μάλιστα, αυτό το πλάνο αποτελεί τόσο έντονο χαρακτηριστικό του χαρακτήρα του, που διατηρείται σταθερά σε όλες τις εμφανίσεις του στη σειρά ταινιών Ο πόλεμος των άστρων.
Αφού οι χαμηλές γωνίες αφορούν τις σχέσεις ισχύος, μπορούμε να περιμένουμε ότι θα δούμε πολλές τέτοιες σε ταινίες δράσης που είναι γεμάτες με σκηνές καυγάδων και μαχών, ειδικά όταν υπάρχουν χαρακτηριστικοί ήρωες, όπως Ο Μονομάχος, Braveheart ή Ράμπο. Είμαστε επίσης συνηθισμένοι να βλέπουμε τους υπερήρωες τεράστιους, είτε πρόκειται για τον Σούπερμαν, την Wonder Woman, τον Black Panther ή την ομάδα ηρώων του MCU.
Ο Christopher Nolan ανατρέπει τις προσδοκίες του κοινού κινηματογραφώντας έναν κακό με τρόπο που αρμόζει σε υπερήρωα στην ταινία Ο σκοτεινός ιππότης. Ο Nolan χρησιμοποιεί μια σειρά πλάνων από εξαιρετικά χαμηλή γωνία για να προσδώσει στον Τζόκερ μια εικόνα σχεδόν το ίδιο δυνατή με αυτή του Μπάτμαν. Στη σκηνή στην οποία το όχημα διαφυγής ντελαπάρει, για παράδειγμα, αυτός βγαίνει έξω πυροβολώντας — όχι μόνο σε κατάσταση αλλοφροσύνης, αλλά και φαινομενικά ανίκητος.
Τα πλάνα με χαμηλή γωνία μπορούν επίσης να μεταδίδουν αίσθηση ευαλωτότητας.
Η αντίθετη όψη της δύναμης είναι η ευαλωτότητα. Οι εικόνες από χαμηλή γωνία είναι εκπληκτικά ευέλικτες και εξίσου αποτελεσματικές στην παρουσίαση των συνθηκών από την οπτική γωνία του θύματος, με αποτέλεσμα να μας κάνουν ουσιαστικά να μπαίνουμε στη θέση του.
«Μάλιστα, κύριε!»
Ένας άλλος Joker εμφανίζεται σε πιο ευάλωτη θέση στην ταινία Full Metal Jacket, όταν ο στρατιώτης Joker απολαμβάνει όλη την προσοχή ενός εκπαιδευτή σε ένα στρατόπεδο νεοσυλλέκτων Πεζοναυτών των ΗΠΑ. Ο ηθοποιός R. Lee Ermey (ο οποίος είχε πράγματι υπάρξει εκπαιδευτής νεοσυλλέκτων στο Σώμα Πεζοναυτών των ΗΠΑ) έγινε γνωστός για την υπερβολικά ρεαλιστική ενσάρκωση του απαιτητικού αρχιλοχία Hartman. Το συνεργείο του Stanley Kubrick βοήθησε τον Ermey να αναδειχτεί — όχι ότι χρειαζόταν βοήθεια. Η κάμερα βυθίζεται ολοένα χαμηλότερα, κοιτώντας ψηλά για να γράψει τον Hartman καθώς αυτός εμφανίζεται επιβλητικός πάνω από τον δυστυχή νεοσύλλεκτο, και ο Joker (Matthew Modine) είναι σαν να μικραίνει και να εξαφανίζεται.
Η ευαλωτότητα στις ταινίες μπορεί να είναι έντονα δραματική, με τις χαμηλές γωνίες της κάμερας να εντείνουν το δράμα. Ο ήρωας μπορεί να είναι ένα πιθανό θύμα που βρίσκεται σε μεγάλο κίνδυνο, όπως σε οποιαδήποτε ταινία τρόπου που έχει γυριστεί ποτέ. Μπορεί να είναι ένα πραγματικό θύμα, όπως σε οποιαδήποτε πολεμική ταινία που έχει γυριστεί ποτέ. (Σε όλες εκείνες τις υπέροχες σκηνές καβγάδων και μαχών, για κάθε ήρωα ή υπερήρωα που κερδίζει, κάποιος πρέπει να χάνει.) Ή θα μπορούσε να είναι οποιοσδήποτε που τυχαίνει να βρεθεί στην λάθος πλευρά του ισοζυγίου ισχύος.
Έλα στη θέση μου.
Τα παιδιά θεωρούνται πάντοτε ανίσχυρα. Περνάνε το πρώτο μέρος της ζωής τους, άλλωστε, κοιτάζοντας πάντα προς τα πάνω. Είναι αναμενόμενο ότι μια ταινία σχετική με παιδιά θα είναι γεμάτη με εικόνες από χαμηλή γωνία. Η κινηματογραφία σε ταινίες η υπόθεση των οποίων κινείται γύρω από παιδιά, όπως η Ματίλντα και Ο Έρωτας του Φεγγαριού συχνά αναβαθμίζει τους ενήλικες στο κάδρο για να τονίσει ακόμα περισσότερο εκείνη την οπτική γωνία.
Ο John Hughes άλλαξε δραστικά αυτές τις συμβάσεις με την ταινία Μόνος στο Σπίτι. Ο Κέβιν ΜακΚάλιστερ, που οι δικοί του τον ξέχασαν κατά λάθος μόνο στο σπίτι στο Σικάγο όταν έφυγαν για το Παρίσι όπου θα περνούσαν τις γιορτές των Χριστουγέννων, αναγκάζεται να υπερασπιστεί το σπίτι της οικογένειας ενάντια σε δυο αδίστακτους (αν και κάπως αφελείς) διαρρήκτες. Η ταινία συνδυάζει γωνίες κάμερας για να συμβαδίσει με τα πάνω και τα κάτω της παρατεταμένης αναμέτρησης. Παρά το ότι ο Κέβιν τελικά θριαμβεύει χάρη στις ευφάνταστες παγίδες που στήνει, υπάρχουν άφθονα πλάνα από χαμηλή γωνία στα οποία ο Χάρι και ο Μαρβ τον έχουν στριμώξει και φαντάζουν απειλητικοί (αν και με κάπως αδέξιο τρόπο) από πάνω του.
Οι γωνίες της κάμερας — ψηλές ή χαμηλές — δεν είναι απαραίτητο να κλειδώνουν έναν χαρακτήρα. Το Game of Thrones άλλαζε τακτικά γωνίες κάμερας για τους κύριους χαρακτήρες, ανάλογα με τη μοίρα τους στην ιεραρχία ισχύος κάθε δεδομένη στιγμή. Το Breaking Bad ξεκίνησε με πλάνα με σταθερά χαμηλές γωνίες, οι οποίες βοήθησαν να παρουσιαστεί ο Γουόλτερ Γουάιτ ως αδύναμος και ανίατα ασθενής. Τα πλάνα σταδιακά ανεβαίνουν καθώς η ιστορία εξελίσσεται και ο Γουάιτ αναβαθμίζεται σε έναν δυναμικό, πανίσχυρο χαρακτήρα.
Επίσης, τα πλάνα με χαμηλή γωνία δεν αφορούν μόνο χαρακτήρες. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά και με τοποθεσίες, ως πλάνα εδραίωσης ή για να βοηθήσουν να δημιουργηθεί ένας επιθυμητός τόνος. Σκεφτείτε, για παράδειγμα, την τεράστια έπαυλη των Μπέιτς στο Ψυχώ. Η συχνή απεικόνισή της σε ευρύ πλάνο από χαμηλή γωνία έκανε την έπαυλη να αναδειχτεί σε χαρακτήρα από μόνη της, βοηθώντας να δημιουργηθεί μια δυσοίωνα υποτονική ατμόσφαιρα για την ταινία, ακόμα και καθώς όριζε τη φυσική τοποθεσία. (Αυτή η ανατριχιαστική αίσθηση λειτούργησε τόσο καλά, που επαναλήφθηκε στο τηλεοπτικό Bates Motel.)
Πόσο χαμηλά μπορείτε να φτάσετε;
Κάποιοι σκηνοθέτες είναι διάσημοι για τα πλάνα τους από χαμηλές και εξαιρετικά χαμηλές γωνίες.
Ο Quentin Tarantino είναι σαν να έχει «κατοχυρώσει» την οπτική γωνία από το πορτ-μπαγκάζ, είτε πρόκειται για τους εκτελεστές Βίνσεντ και Τζουλς που σκύβουν στο πορτ-μπαγκάζ για να πάρουν τα όπλα τους (Pulp Fiction) ή όταν πράγματι κάποιος βρίσκεται μέσα στο πορτ-μπαγκάζ και κοιτάζει προς τα πάνω τους πρωταγωνιστές (Reservoir Dogs).
Ο Μάικλ Μπέι επινόησε μια παραλλαγή του πλάνου από χαμηλή γωνία, τόσο ιδιαίτερη που έχει πάρει το όνομά του. Το «πλάνο 360 του Μάικλ Μπέι», που πρωτοείδαμε στην ταινία Τα κακά παιδιά, είναι μια αργή, κυκλική κίνηση της κάμερας από χαμηλότερη γωνία, η οποία συνήθως συμπίπτει με μια στιγμή κατά την οποία οι ήρωες συνειδητοποιούν ότι έχουν μπλέξει περισσότερο από όσο νόμιζαν.
Όμως, πιθανότατα κανείς δεν ξεπερνάει τον Orson Welles όσον αφορά τις χαμηλές γωνίες. Οι ταινίες Το Άγγιγμα του Κακού και Η Κυρία από τη Σαγκάη είναι και οι δύο γνωστές για αυτά τα πλάνα, αλλά είναι μια άλλη ταινία που του δίνει από μόνη της την πρώτη θέση. Ο Πολίτης Κέιν θεωρείται ότι είναι ίσως η καλύτερη αμερικανική ταινία που γυρίστηκε ποτέ. Επίσης, έχει περιγραφεί ως «η ταινία με τα περισσότερα πλάνα οροφής», λόγω του τεράστιου αριθμού πλάνων από χαμηλή γωνία. Σε όλη τη διάρκεια της ταινίας, βλέπουμε τον Κέιν να κινηματογραφείται από κάτω, δημιουργώντας έτσι ένα πορτρέτο ανεξέλεγκτων φιλοδοξιών και επιδιώξεων για ισχύ.
Υπάρχει τουλάχιστον μία σκηνή με τον Λίλαντ μετά την ήττα του Κέιν στις εκλογές, η οποία έχει γυριστεί εξολοκλήρου από χαμηλή γωνία. Επιπλέον, ακόμα και τα πλάνα από εξαιρετικά χαμηλές γωνίες δεν αρκούσαν για να ικανοποιήσουν τον Welles. Λέγεται ότι άνοιξε μια τρύπα στο ξύλινο δάπεδο του στούντιο για να μπορέσει να τοποθετήσει την κάμερα ακόμα πιο βαθιά και να πετύχει, επιτέλους, την προοπτική που επιδίωκε.
Απογειώστε τα βίντεο και τις ταινίες σας.
Δημιουργήστε ελκυστικό περιεχόμενο ενσωματώνοντας μια ποικιλία γωνιών πλάνων και άλλες τεχνικές κινηματογραφίας, και μάθετε περισσότερα σχετικά με το μοντάζ των ταινιών με αυτές τις ειδικές συμβουλές και υποδείξεις.
Ανακαλύψτε τι μπορείτε να κάνετε με το Adobe {{premiere}}.