Flipboekanimatie en hoe je er een maakt. 

Als je de essentie van animatie wilt begrijpen, of je simpele krabbels tot leven wilt brengen, hoef je niet verder te kijken dan het eenvoudige flipboek. 

 

Met deze simpele vorm van doe-het-zelf-animatie heb je geen geavanceerde uitrusting of technische kennis nodig. Het enige wat je nodig hebt is een pen, een stapel papier en je fantasie.

 

In deze handleiding bespreken we hoe flipboekanimaties werken, en laten we zien hoe je er zelf een maakt.  

Personages schetsen in een schetsboek.

Wat is een flipboek?

Een animatieflipboek maakt gebruik van een reeks statische beelden waarvan de posities per pagina geleidelijk veranderen. Als je de pagina's snel in volgorde omslaat, wekken deze beelden de indruk van beweging. 

 

Flipboeken kunnen sterk variëren in complexiteit. Misschien heb je er een op school gemaakt (door stokfiguurtjes in een leesboek of schetsboek te maken), of misschien heb je online prachtige voorbeelden van flipboekanimatie gezien zoals de voorbeelden verderop in deze handleiding. 

 

Hoe dan ook, de essentie van flipboek blijft hetzelfde. Net als veel vormen van animatie zijn ze gebaseerd op een optische illusie die beeldpersistentie wordt genoemd. Het menselijk oog kan maximaal 10-12 afzonderlijke beelden per seconde verwerken. Wanneer beelden worden weergegeven met een hogere snelheid, voegt het brein ze samen tot een continue stroom.

 

Bewegingsreeks van een struisvogel in verschillende tekeningen.

Voorbeelden van flipboekanimaties.

Zoek je inspiratie voor je flipboek? Je vindt er genoeg op YouTube, Instagram en TikTok, van klassieke animatiestijlen tot subversieve variaties.

 

Hier volgen een paar van de beste voorbeelden van online flipboekanimaties.

 

Hoe het allemaal begon.

Maker theflippist vertelt een autobiografisch verhaal over hoe hij in de wereld van flipboekanimaties terechtkwam. Theflippist gebruikt indrukwekkende illustraties om kijkers in zijn verhaal onder te dompelen en zijn traject perfect vast te leggen, waarbij elke flip wordt weergegeven met stijl, beknoptheid, humor en precisie.

Origami tot leven brengen.

Dit levendige werk van Amy Pirkle (oftewel PerkolatorPressFlipbooks) laat prachtig zien hoe mooi een flipboek op basis van origami kan zijn. In deze demonstratie van hoe duidelijk gedefinieerde vormen effectief worden gebruikt om een object te maken, worden prachtige illustraties gecombineerd met een fraai verhaal.

Schetsboeken opnieuw verbeeld.

Dit simpele maar effectieve flipboek laat zien dat kleuren niet altijd 100% noodzakelijk zijn om te laten zien hoe beweging tussen afzonderlijke afbeeldingen een grote invloed kan hebben. VISITORS uit Shanghai laat zien hoe voor de transformatie van het ene personage naar een ander soms alleen maar nederige potloodtekeningen nodig zijn om voortdurend levendig te blijven een indrukwekkend effect te bereiken.

 

Het metaflipboek.

Hier geeft theflippist een andere subversieve draai aan het genre: een flipboek in een flipboek. De kleuren, zowel primair als secundair, worden vermengd tot een compositie waarmee de kijker in een subwereld binnen een wereld wordt getrokken, allemaal binnen het flipboekformaat.

Flipboeken met extra rekwisieten.

Maker Roger Wieland gebruikt extra rekwisieten voor het gebruik van echte grassprietjes in deze grasmaaier-animatie. Terwijl het personage het gazon maait in dit flipboek in kleur, waarin elke rotatie van de maaier perfect is vastgelegd, springt tegen het eind van de animatie het gras van de pagina's. Dit extra effect laat zien hoe toevoegingen enorm kunnen helpen om een flipboek te laten opvallen.

 

Hoe flipboeken animatie hebben veranderd.

Beeldpersistentie was de sleutel voor vroege animatieapparaten als de zoötroop. Deze cilindrische gadgets lieten hun Victoriaanse publiek versteld staan door een snelle opeenvolging van beelden te presenteren vanuit een roterende trommel.

 

Flipboeken zijn echter een beetje anders: ze presenteren de beelden in lineaire volgorde in plaats van in een rond apparaat. Het was in feite de Victoriaanse drukker John Barnes Linnett die voor het eerst flipboeken maakte in de jaren zestig van de negentiende eeuw, en hun potentieel voor animatie en films maken werd al snel duidelijk. 

 

Tegen het eind van de negentiende eeuw waren in vroege ‘filmprojectors’ als de mutoscoop de papieren pagina's van een flipboek vervangen door fotografische afdrukken. 

 

Met de komst van video legden de werkingsprincipes van het flipboek de basis voor traditionele celanimatietechnieken. Animatieteams van Steamboat Willie tot aan Who Framed Roger Rabbit tekenden reeksen lineaire beelden op celluloid en projecteerden ze snel achter elkaar. Ze gebruikten ook flipboeken om tekeningen en tussenliggende beelden (‘in-betweens’) te plannen. 

 

Tegenwoordig zijn handgetekende animatietechnieken uit de gunst in de tv- en filmindustrie en is computeranimatie populairder. Toch heeft een subcultuur van terug-naar-de-basis-animatiefans de flipboeken uit de archieven gehaald en op socialmediafeeds geplaatst. 

 

In het volgende gedeelte zullen we bespreken waarom ze nog steeds populair zijn. 

Gegrepen door de wereld van animatie?

Verdiep je er verder in door onze startershandleiding voor animatie te lezen.

Waarom zijn flipboeken zo populair?

Van mutoscopen tot Monsters, Inc: er is een heleboel veranderd sinds de begindagen van de animatie. Veel technieken zijn in vergetelheid geraakt. Waarom zijn flipboekanimaties dan nog steeds populair? 

 

1. Je hebt er alleen basismaterialen voor nodig. 

Voor de meeste animaties zijn software, apparatuur en technische vaardigheden vereist. Anders gezegd: je moet de framesnelheden van je keyframes weten. Dat begint natuurlijk al voordat je zelfs maar begint met tekenen, modelleren of personages creëren.

 

Met een animatieflipboek heb je niets anders nodig dan een dikke stapel papier, een pen of een potlood en een goed idee.

Schetsboek en gekleurde pennen tegen een kleurige achtergrond.

2. Ze vormen de poort naar animatie.

Veel animators groeien op met flipboekkrabbels. Het is een uitstekende manier om personages tot leven te brengen, scènes te testen en je creatieve vaardigheden te verfijnen.

 

Je kunt ook klein beginnen. Teken een auto die over de pagina rijdt, een kind dat met een bal stuitert of een bloem die groeit in de zon. Daarvandaan kun je uitgebreidere verhalen en concepten gaan maken. 

 

3. Het is makkelijk te leren.

Een flipboek is een waardevol hulpmiddel als je leerlingen of beginners de basis van animatie wilt bijbrengen. Het is een toegankelijke manier om een personage te tekenen en een verhaal te vertellen.

 

4. Het zijn fantastische cadeaus.

Flipboeken zijn een volmaakt, creatief geschenk. Vertel bijvoorbeeld het verhaal van de eerste keer dat je je partner ontmoette, of werk een allang bestaande insidersgrap met je beste vriend uit.

 

5. Ze zijn toegankelijk.

Je hoeft geen natuurtalent te zijn om een flipboek te maken. Simpele schetsen kunnen net zo effectief zijn als meer levensechte, creatieve of ingewikkelde ontwerpen. Bovendien betekent die eenvoudige uitrusting dat je er overal een kunt maken.

 

6. Professionals doen het ook.

Flipboeken zijn niet alleen voor beginners. Professionele kunstenaars, cartoonisten en animators gebruiken ze om hun creaties te demonstreren, en sommigen maken zelfs flipboeken om te verkopen als kunst of souvenirs. 

 

Anderen gebruiken hun flipboeken om online volgers te krijgen. Sommige kunstenaars en animators dagen zichzelf uit om er een te maken binnen één uur. De resultaten kunnen fascinerend zijn. 

 

7. Ze kunnen zo op YouTube en Insta.

#flipbook-video's zijn heel populair. Het kanaal Andymation van professioneel kunstenaar Andy Bailey heeft 4,3 miljoen YouTube-abonnees; het is een combinatie van ongelooflijke flipboek- en stop-motionvideo's met handige uitleg. 

 

Instagram en TikTok staan ook vol met creatieve flipboekideeën, van tragische liefdesverhalen over goudvissen tot aan dansende stokfiguurtjes. Als het om flipboekideeën gaat, is alles mogelijk.

 

Een animatieflipboek maken.

Flipboeken behoren tot de simpelste vormen van animaties, maar er zijn een paar dingen die je moet weten om zelf een goede te maken.   

 

Hier volgen een paar tips om een goede animatieboektekening te maken.

Plant die in tekeningen over een pagina groeit.

 

1. Verzamel alle materialen die je nodig hebt.

Het enige wat je echt nodig hebt om aan de slag te gaan, is een bloknoot en een pen/potlood.  

 

Als je een schetsblok gebruikt, let dan hierop:

 

  • Het formaat moet ongeveer 7,5 x 12 cm zijn. Kleinere bladen zijn makkelijker te ‘flippen’, aangezien ze minder luchtweerstand hebben.

  • Neem dun papier van goede kwaliteit. Je moet door het papier heen kunnen kijken om je volgende afbeelding over te trekken. Maar het moet niet te dun zijn. Overtrekpapier zal bijvoorbeeld kreukelen.

  • Een stevige kaft. Dat geeft een stevige ondergrond om op te tekenen. Het zorgt ook voor een goede ‘flip’-actie. 

 

Je kunt natuurlijk ook een leeg flipboek kopen bij een kunstwinkel. Dit zijn rechthoekige schetsblokken, speciaal gemaakt voor flipboekanimatie. 

 

Je kunt ook vellen papier bij elkaar binden met nietjes, clips of lijm. 

 

Supertip: gebruik een ledlichtbak als achtergrond voor je flipboek. Daarmee kun je je afbeeldingen makkelijker overtrekken.

 

2. Maak een goed verhaal. 

Voordat je begint, moet je weten wat je gaat maken. Denk na over de personages, het verhaal en de stijl van je flipboek. Daardoor krijg je een interessantere en consistentere animatie. 

 

Supertip: je kunt overwegen om keyposes in animatie te schetsen. Dit zijn de elementaire ruimtelijke posities die je personage of object zal volgen. Gebruik deze als referentiepunt voor de bewegingen ertussen.

 

3. Maak je eerste tekening. 

Nu is het tijd om te gaan tekenen. Teken je eerste afbeelding op de allerlaatste pagina van je flipboek. Aangezien flipboeken het makkelijkst te ‘flippen’ zijn van achter naar voren, is dit je startpunt.

 

Je kunt het beste vooral aan de rechterkant van het vel blijven. Als je te dicht bij de rug van de pagina komt, kun je je afbeeldingen niet duidelijk zien.

 

4. Leg je volgende vel erop. 

Nu je je eerste afbeelding hebt getekend, is het tijd om een gevoel van vloeiendheid op te bouwen.

 

Daarvoor leg je je op-een-na-laatste vel boven op je eerste illustratie (je werkt hier van achteren naar voren, weet je nog). 

 

Je zou je eerdere illustratie door de pagina heen moeten zien. Gebruik die als referentiepunt voor je volgende afbeelding. Dit frame moet een klein beetje afwijken van de eerste afbeelding, en daarbij de beweging van je animatie volgen.

 

5. Ga verder met je reeks.

Ga door met het stapelen van afbeeldingen. Maak steeds een geleidelijke voortgang tussen het ene frame en het volgende totdat je een naadloze, vloeiende beweging krijgt.

 

Blijf tekenen en afbeeldingen toevoegen totdat de reeks af is. Hoe meer pagina's je gebruikt, hoe vloeiender de animatie.

 

Wist je het volgende? Handgetekende animatie is een arbeidsintensief proces. Aan de klassieker The Lion King van Disney uit 1994 werkten meer dan 600 animators en kunstenaars mee.

 

Persoon die met de hand op de pagina's tekent.

6. Zet de puntjes op de i. 

Zodra je een basisflipboekanimatie hebt gemaakt, kun je teruggaan en omgevingen, persoonskenmerken en kleuren toevoegen. Het voltooide product kan zo gedetailleerd of gestileerd zijn als je wilt.  

 

7. Flip je boek!

Klaar voor de grote onthulling? Houd het boek tegen je duim, laat de druk los en laat de pagina's in volgorde openwaaieren. En ziedaar – je hebt een animatie gemaakt!  

 

8. Deel je creatie. 

Tot slot kun je je flipboek delen met de wereld. Je kunt het gewoon cadeau doen, of zelf aan vrienden vertonen. Maar als je het wilt delen op Instagram, TikTok of andere socialmediakanalen, moet je het eerst filmen.  

 

Je plaatst een camera hoog, boven een bureau of een achtergrond, en denk eraan dat het boek en je handen eronder moeten passen. Vervolgens film je je flipboek in magische actie. Zodra je klaar bent kun je bewerkingssoftware gebruiken om je video bij te snijden en eventuele foutjes weg te werken. Zet er muziek onder en upload het naar je favoriete platform.

Maak vandaag nog content die eruit springt.

Je kunt je video bewerken en opmaken en er coole effecten aan toevoegen met Adobe Express. Wijzig vervolgens moeiteloos de indeling van je video voor verschillende platforms.

Flipboekanimatie: veelgestelde vragen

 

Hoe maak ik een geanimeerd PDF-flipboek? 

Als je een geanimeerd PDF-flipboek wilt maken, moet je eerst afzonderlijke PDF's voor je pagina's maken. Je kunt gratis afbeeldingen converteren naar PDF met Adobe Acrobat online. Sleep je JPEG-, PNG- of andere afbeeldingbestanden rechtstreeks naar de editor om aan de slag te gaan.

 

Vervolgens kun je animatic-, storyboard-, diapresentatie- of presentatiesoftware gebruiken om je flipboek te maken. Je kunt ook software als Photoshop gebruiken om je afbeeldingen in de juiste volgorde te zetten. 

 

Hoe maak je een virtueel flipboek? 

Je kunt virtuele flipboeken maken met programma's als Photoshop en Illustrator. Je moet je afzonderlijke geanimeerde tekeningen uploaden en in volgorde zetten. Je kunt ook speciale flipboekanimatieplatforms gebruiken. Hiermee kun je je tekeningen maken, overtrekken en in volgorde zetten om een flipboek te maken.

 

Is een flipboek een traditionele vorm van animatie?

Flipboeken zijn een voorloper van traditionele animatietechnieken als celanimatie. Celanimators gebruiken een soortgelijk principe en tekenen op celluloid vellen voordat er wordt gefilmd en geprojecteerd. Bij beide technieken tekenen de animators een groot aantal opeenvolgende beelden om een indruk van beweging te wekken.

 

Ontdek meer over animatie.