Wat is een ooghoogteshot in films?
Dit veelgebruikte shottype is onmisbaar voor filmmakers en vele anderen. Ontdek waarom.
Shots die op ooghoogte worden gemaakt, blijven vaak onopgemerkt. Dit type shot is niet opzichtig – het schreeuwt nooit om aandacht – maar toch is het een van de meest elementaire en gangbare shottypen in film-, tv- en videoproducties.
Wat is een ooghoogteshot?
Het ooghoogteshot is precies wat je verwacht: de camera bevindt zich op ooghoogte van het personage. Het onderwerp wordt meestal vanaf de knieën tot en met het hoofd en met weinig omringende context gefilmd. In plaats van een scène te dramatiseren of het perspectief van de kijker te manipuleren, geeft dit type shot het normale menselijke gezichtspunt weer. Hierdoor wordt de kijker midden in de scène geplaatst.
Omdat ze overeenkomen met ons natuurlijke perspectief, zijn ooghoogteshots heel handig voor de eerste inkadering van een shot. (Een frame is één beeld van film of video. 'Een shot inkaderen' verwijst naar de samenstelling van de visuele inhoud van een reeks frames zoals die door de lens zichtbaar is. Daarbij gaat het om de positie van de acteurs, hoe ze door de scène bewegen, het setontwerp, de achtergrondscènes, enzovoort – kortom, elk element dat de camera ziet.) De eerste inkadering kan worden gezien als de beginopstelling van een scène, voordat de actie op gang komt of het drama zich ontvouwt.
Filmen vanuit een natuurlijk gezichtspunt ligt ook het meest voor de hand wanneer scènes in hun geheel worden gefilmd. Het is een vanzelfsprekende standaardopstelling voor veel alledaagse film- en tv-scènes. Het is ook de favoriete opname voor grotendeels statische situaties, zoals 'pratende hoofden' op nieuwszenders of de meeste YouTube-video's.
In feite worden we letterlijk omringd door dit shottype. Vrijwel elke film en tv-show zit er vol mee, maar we merken het nauwelijks op. Meestal is dat ook precies de bedoeling. Het ooghoogteshot is echter niet alleen maar een standaard-shottype voor de cameraman. Het heeft ook enkele bijzondere kwaliteiten.
Het neutrale oog.
Het ooghoogteperspectief is bovenal neutraal. In tegenstelling tot het low-angle-shot, waarin letterlijk naar het onderwerp wordt opgekeken – of een high-angle-shot dat bedoeld is om die macht weg te nemen – geeft het ooghoogteshot kijkers een gevoel van gelijkwaardigheid.
Dit idee dat het onderwerp er "één van ons" is, kan de kijker helpen om binding met een personage te krijgen. In een film als The Hunger Games had de regisseur best gewoon een lage hoek kunnen gebruiken om Katniss als bovenmenselijke superheld neer te zetten. In plaats daarvan staan we door het veelvuldige gebruik van ooghoogteshots pal naast haar terwijl ze haar boog spant – klaar om ons bij haar rebellenleger aan te sluiten.
(Soms kiezen regisseurs voor een tussenoplossing, waarbij ze de schouder- of heuphoek combineren met echte ooghoogteshots. Zo vergroten of verkleinen ze subtiel de statuur van een personage om de complexe machtsverhoudingen uit te drukken. Voorbeelden hiervan zie je in vrijwel elke aflevering van Game of Thrones terug.)
Regisseurs gebruiken camerahoeken op een strategische manier om creatieve controle over het verhaal uit te oefenen. Het gebruik van hoge of lage hoeken kan de kijker op een subtiele manier sturen om een gevoel van superioriteit of inferioriteit, of van verbinding of vervreemding ten opzichte van een personage te ervaren.
Natuurlijk is het gebruik van een neutrale camerahoek ook een strategische creatieve keuze. Wanneer een filmmaker de 'realiteit' op een neutrale manier presenteert, zonder het standpunt duidelijk te vervormen, is het voor de kijkers gemakkelijker om nog geen oordeel te vellen en af te wachten hoe de gebeurtenissen zich ontvouwen.
En als de kijker de mogelijkheid krijgt om de actie objectief te observeren en zelf te bepalen wat er aan de hand is, geeft dit de regisseur wat extra tijd om zelfs zeer onsympathieke personages te introduceren. (Bekijk voor een extreem voorbeeld de openingsscènes van American Psycho.)
Neutraliteit is echter niet alleen een creatieve keuze; soms is het noodzaak. Het neutrale perspectief is essentieel wanneer de filmmaker echt onpartijdig moet zijn. Daarom is de camera op ooghoogte de meest voorkomende manier om rechtstreekse, feitelijke presentaties van informatie vast te leggen (zoals tijdens een persconferentie) of om objectiviteit te behouden in een interviewsituatie (zoals bij het filmen van een documentaire).
De vierde wand doorbreken.
Neutraliteit is echter niet het enige voordeel van opnamen die op ooghoogte worden gemaakt. Het vertrouwde perspectief kan ook een belangrijke rol spelen bij het wegnemen van barrières tussen de kijker en het verhaal.
Wanneer de kijker een personage op ooghoogte – op gelijk niveau – leert kennen, zorgt dat voor empathie, omdat het verbinding tussen het personage en de kijker creëert. Dit helpt bij het vermenselijken van onsympathieke onderwerpen; zelfs psychopaten en seriemoordenaars maken zo een kans om te worden begrepen. (Vul hier je favoriete horrorfilm in.)
De band wordt natuurlijk nog sterker met 'normale' personages. Bij ooghoogteshots worden we doorgaans direct in het gezichtspunt van een personage getrokken. We zitten bijna letterlijk in hun hoofd. Dit zorgt voor een intiem perspectief terwijl de actie zich ontvouwt. Emoties zijn directer en intenser wanneer je oog in oog staat met een personage, en de actie voelt nog sneller aan wanneer je op ooghoogte wordt meegesleept in een adrenalinekick.
En de band wordt alleen maar sterker wanneer de kijker in een fantasierijke romcom zoals Amélie wordt geplaatst. We voelen ons steeds meer emotioneel betrokken terwijl we de verlegen Parijse serveerster volgen in haar zoektocht naar liefde in deze film, die alom is geprezen om zijn cinematografie. Wanneer je in zulke intieme camerashots het gezichtspunt van het hoofdpersonage deelt, sta je gewoon naast Amélie in Montmartre.
De ogen hebben het voor het zeggen.
Het zou niet eenvoudig zijn om een film te maken zonder ten minste een paar ooghoogteshots. Probeer vooral waardering te kweken voor dit onderschatte basisshot in de cinematografie. Let eens op hoe vaak ooghoogteshots voorkomen in de volgende film of tv-serie die je kijkt en denk na over hoe ze worden gebruikt.
Of kijk eens naar filmmaker John Krasinski, die negen seizoenen lang Jim speelde in The Office. Je zou denken dat hij na meer dan 200 afleveringen van een tv-sitcom, met zijn terugkerende personage-interacties en beperkte interieurset, zijn buik vol zou hebben van gewone camerahoeken. (Hoewel het in het mockumentary-format voor de hand lag dat de actie bij Dunder Mifflin met maar één camera zou worden gefilmd en de show twee Emmy's heeft gewonnen voor Single-Camera Picture Editing.)
Toen Krasinski echter zelf de touwtjes in handen kreeg, koos hij ervoor om vooral ooghoogteshots te gebruiken in beide A Quiet Place-films.
Het is duidelijk dat de ogen het voor het zeggen hebben.
Ontdek een wereld vol handige tips voor het bewerken en maken van video's. Verken vervolgens wat je allemaal kunt doen met Adobe {{premiere}} om je filmvaardigheden te verbeteren.