คู่มือเกี่ยวกับประเภทของไฟล์ 3 มิติ

ไฟล์ OBJ (.obj) เก็บข้อมูลเรขาคณิต 3 มิติ OBJ เป็นหนึ่งในไฟล์ประเภทเก่าและพบได้บ่อยที่สุด โดยคุณสามารถพบเจอประเภทไฟล์นี้ได้เมื่อทำการส่งออกวัตถุจากซอฟต์แวร์ออกแบบโมเดลส่วนใหญ่ รูปแบบโพลีกอนนี้สามารถเทียบวัดมาตราส่วนได้ (เซนติเมตร นิ้ว และอื่นๆ) แต่รายละเอียดของวัสดุในรูปแบบไฟล์นี้ถือว่าล้าสมัยเมื่อเทียบกับเทคนิคการแรเงาและวัสดุสมัยใหม่่ อย่างไรก็ดี เมื่อพูดถึงการส่งออกเรขาคณิตที่ไม่ซับซ้อน ไฟล์ประเภทนี้ถือว่าเป็นมาตรฐานที่มั่นคงซึ่งสามารถนำไปใช้ต่อยอดให้เกิดประโยชน์ได้

ข้อดี

• รองรับพื้นที่หน่วย (เซนติเมตร เมตร นิ้ว ฟุต)
• รองรับวัตถุหลายชิ้นในไฟล์เดียว
• โดยปกติแล้ว ไฟล์รูปแบบ OBJ จะมีขนาดเล็กกว่าไฟล์รูปแบบอื่นที่บันทึกโมเดลเดียวกันไว้
• รองรับการทำงานร่วมกับเอนจินพัฒนาเกมตามมาตรฐานอุตสาหกรรม เครื่องมือหลังกระบวนการ DCC (Digitial Content Creation) ในด้านเอฟเฟกต์ภาพและอุตสาหกรรมเกม

ไฟล์ FBX (.fbx นั้นคล้ายกับไฟล์ OBJ ที่ประกอบด้วยข้อมูลดิบของวัตถุ 3 มิติเหมือนกัน แต่ต่างกันที่ .fbx จะมีข้อมูลดิบภาพเคลื่อนไหวอยู่ด้วย ส่วนนี้เองที่ทำให้ไฟล์ประเภทนี้ได้รับความนิยมมากที่สุดในอุตสหากรรมภาพยนตร์ เกม เอฟเฟกต์ภาพ และอุตสาหกรรมทั้งหมดที่ต้องใช้โมเดล วัสดุ และภาพเคลื่อนไหวที่ซับซ้อน Autodesk เป็นเจ้าของรูปแบบไฟล์นี้ และมีการรองรับอย่างแพร่หลายกับทั้งเอนจินพัฒนาเกมและ VFX นอกจากนี้ ไฟล์ FBX ยังเก็บรายละเอียดของวัสดุให้มีความถูกต้องแม่นยำสูงและรองรับเอนจินการเรนเดอร์มากมาย

ข้อดี

• ไฟล์ FBX จะจัดเก็บข้อมูลดิบของฉาก 3 มิติอย่างเต็มรูปแบบทั้งมุมกล้อง แสง เรขาคณิต และโครงที่ใช้ในการสร้างภาพเคลื่อนไหว
• รองรับการทำงานร่วมกับเอนจินพัฒนาเกมตามมาตรฐานอุตสาหกรรม รวมถึงเครื่องมือหลังกระบวนการ DCC (Digitial Content Creation) ในด้านเอฟเฟกต์ภาพและอุตสาหกรรมเกม
• แม้ว่า FBX จะเป็นรูปแบบไฟล์เก่า แต่ก็ได้รับการรองรับอย่างแพร่หลาย และเก็บข้อมูลมากมายไม่ใช่เพียงแค่ข้อมูลดิบของโมเดล 3 มิติ ซึ่งทำให้รูปแบบไฟล์นี้กลายเป็นตัวเลือกยอดนิยมในการสร้างผลงานที่ขับเคลื่อนด้วยภาพ เช่น ในวิดีโอเกม

GL Transmission Format (.glTF และ .glb) เป็นรูปแบบไฟล์โพลีกอนที่ทำหน้าที่คล้ายกับรูปแบบไฟล์อย่างเช่น FBX แต่จะเป็นแบบโอเพนซอร์สและปลอดค่าลิขสิทธิ์ แต่เดิมแล้วรูปแบบไฟล์นี้ถูกสร้างขึ้นโดยคณะทำงาน COLLADA แต่ปัจจุบันรูปแบบไฟล์ที่มีการแชร์และอนุญาตให้นำไปใช้งานได้อย่างอิสระสำหรับการแลกเปลี่ยนโมเดลและฉากนี้อยู่ภายใต้การดูแลของ KROHON Group ไฟล์ประเภทนี้รองรับโมเดลภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว และฉากที่มีการเคลื่อนไหวเช่นเดียวกันกับไฟล์ FBX โดยผู้พัฒนามักจะใช้รูปแบบไฟล์นี้ในแอปพลิเคชันบนเว็บแบบเดิม เนื่องจากเป็นหนึ่งในรูปแบบไฟล์ที่สมัยใหม่ จึงรองรับวิธีการแบบล่าสุดในการปรับแสงเงาและรายละเอียดของวัสดุ โดยในเวอร์ชันอัปเดต 2.0 ก็ได้มีการปรับปรุงให้รองรับวัสดุที่เรนเดอร์ตามจริง (PBR)

ข้อดี

• สามารถฝังลงในเอกสาร Word และสไลด์นำเสนอ PowerPoint ได้
• เข้ากันได้กับแอปพลิเคชัน 3 มิติยอดนิยมที่มีมากขึ้นเรื่อยๆ
• ไฟล์ GLTF และ GLB ได้รับการปรับแต่งให้เหมาะกับการทำงานบนเว็บและการโต้ตอบแบบเรียลไทม์ เมื่อเปรียบกับไฟล์รูปแบบอื่นแล้วไฟล์ประเภทนี้จะมีขนาดเล็กกว่าและโหลดได้รวดเร็วในแอปพลิเคชันต่างๆ

USD (Universal Scene Descriptor) เป็นประเภทไฟล์แบบโพลีกอนที่ Pixar พัฒนาขึ้นมาเพื่อใช้เป็นการภายใน แต่ปัจจุบันได้กลายเป็นไฟล์โอเพนซอร์ส รูปแบบไฟล์ที่รองรับการเพิ่มฟังก์ชันในระบบนี้กำลังมีฟังก์ชันเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง เพราะใช้มาตรฐานที่เปิดกว้างและมีคณะทำงานจากหลากหลายบริษัท เช่น Nvidia, Pixar และ Adobe รูปแบบไฟล์นี้แสดงให้เห็นถึงแนวคิดล่าสุดสำหรับโมเดล 3 มิติ วัสดุ และการทำงานร่วมกันผ่านเครื่องมือสร้างสรรค์เนื้อหาที่ต่างกันไปหลากหลายแบบ รูปแบบไฟล์ USD ประกอบด้วยข้อมูลดิบทางเรขาคณิต วัสดุ ฉาก และภาพเคลื่อนไหว USD เติมเต็มความคาดหวังเกี่ยวกับรูปแบบไฟล์ในหลายๆ ด้าน เนื่องจากรูปแบบไฟล์นี้สามารถจัดเก็บข้อมูลดิบเกี่ยวกับฉากทั้งหมดได้อย่างมีประสิทธิภาพ

USDZ คือรูปแบบไฟล์ที่สร้างและเป็นกรรมสิทธิ์ร่วมกันระหว่าง Apple กับ Pixar ซึ่งออกแบบมาเพื่อ AR โดยเฉพาะ รูปแบบไฟล์นี้มีไว้สำหรับใช้งานกับแอปความเป็นจริงเสริม 3 มิติบนอุปกรณ์ Apple

ข้อดี

• ชุมชนที่มีการใช้งานและเติบโตอย่างต่อเนื่องที่ประกอบด้วยบริษัทที่มีชื่อเสียงผู้ซึ่งมองเห็นศักยภาพของรูปแบบไฟล์นี้ที่มีต่องานและอนาคตของโลก 3 มิติ
• รูปแบบไฟล์นี้ทั้งยืดหยุ่น ทรงพลัง และมีประสิทธิภาพ จึงรองรับการเพิ่มฟังก์ชันในระบบผ่านปลั๊กอินและส่วนขยาย ทำให้บริษัทต่างๆ สามารถแชร์ฟังก์ชันการใช้งานต่างๆ ในรูปแบบ USD ได้
• รองรับการทำงานร่วมกับวัสดุ PBR, รายละเอียดที่สมจริงและทันสมัยที่สุด หรือวัสดุและการปรับแสงเงาของวัตถุ 3 มิติ

รูปแบบไฟล์ในอุตสาหกรรม 3 มิตินั้นมีมากมาย ตัวอย่างไฟล์อื่นๆ ที่คุณมักจะพบ มีดังนี้

• ไฟล์ CAD บางไฟล์จะมีกรรมสิทธิ์ที่ให้ใช้เฉพาะในระบบนิเวศแบบปิด ในขณะที่ไฟล์อื่นๆ ที่ไม่มีกรรมสิทธิ์สามารถนำไปใช้โดยที่ยังคงเก็บรายละเอียดทางเรขาคณิตให้มีความถูกต้องแม่นยำสูง คุณอาจเจอรูปทรง 2 มิติ 3 มิติ หรือแม้กระทั่งรูปทรงพาราเมตริกในไฟล์เหล่านี้ ดูรายการไฟล์ CAD ทั้งหมดที่รองรับใน Substance 3D Stager ได้ในเอกสารประกอบนี้ (IGES, STP/STEP, IPT, IAM, .SLD, .JT และอื่นๆ)
• ไฟล์ BLEND เป็นรูปแบบไฟล์ดั้งเดิมที่ใช้ใน Blender ซึ่งเป็นเครื่องมือสร้างสรรค์เนื้อหาดิจิทัลแบบโอเพนซอร์สที่กำลังได้รับความนิยมมากขึ้นอย่างต่อเนื่องในหมู่ครีเอเตอร์
• ไฟล์ Substance 3D หรือ SBSAR เป็นไฟล์ที่พบได้บ่อยที่สุด ซึ่งสร้างขึ้นโดย Substance 3D Designer, Sampler และ Painter เพื่อใช้สร้างวัสดุและกำหนดแสงเงาสำหรับเนื้อหา 3 มิติ ดูข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับไฟล์ Substance 3D ในภาพรวมให้ข้อมูลนี้
• AMF และ STL คือชื่อของ 2 รูปแบบไฟล์ที่พบได้บ่อยที่สุดในการพิมพ์ 3 มิติ AMF เป็นการปรับปรุงใหม่ที่ทันสมัยกว่า STL และจะนำเอาข้อมูลเมตาจากภายในมาใช้เพื่อช่วยเหลือในด้านการพิมพ์และมาตราส่วน STL เป็นรูปแบบที่เก่ากว่า AMF ซึ่งขาดข้อมูลสีและมาตราส่วน

ไฟล์ 3 มิติแต่ละรูปแบบสร้างขึ้นเพื่อจุดประสงค์ที่ต่างกัน ดังนั้น การเลือกใช้รูปแบบไฟล์ที่เหมาะสมที่สุดจึงขึ้นอยู่กับเหตุผลที่คุณต้องใช้ไฟล์ดังกล่าว

ประเภทไฟล์ที่พบได้บ่อยที่สุดได้แก่ OBJ, FBX, STL, AMF, IGES และอีกมากมาย

รูปแบบไฟล์ 3 มิติที่สามารถเปิดใน Photoshop ได้ ได้แก่ DAE (Collada), OBJ, 3DS, U3D และ KMZ (Google Earth)

หากต้องการเปิดเฉพาะไฟล์ 3 มิติใน Photoshop ให้เลือก File > Open จากนั้นเลือกไฟล์ที่ต้องการ

หากต้องการเพิ่มไฟล์ 3 มิติเป็นเลเยอร์ในไฟล์ที่เปิดอยู่ ให้เลือก 3D > New Layer From 3D File จากนั้นจึงเลือกไฟล์ 3 มิติที่ต้องการ เลเยอร์ใหม่จะมีขนาดเดียวกันกับไฟล์ที่เปิดอยู่และจะแสดงโมเดล 3 มิติบนพื้นหลังโปร่งใส