Ένας οδηγός για τα πλάνα σεκάνς στις ταινίες.

Τι είναι η λήψη πλάνων σεκάνς;

Η λήψη πλάνων σεκάνς είναι μια μέθοδος που χρησιμοποιείται για να αποτυπωθεί μια σκηνή από διάφορες αποστάσεις. Τα πλάνα σεκάνς διασφαλίζουν ότι ο μοντέρ θα έχει άφθονα μεγέθη πλάνων για να διηγηθεί την ιστορία και να διατηρήσει το ενδιαφέρον του κοινού. Κατ' ελάχιστον, θα πρέπει να έχετε μια ευρεία, μια μεσαία και μια κοντινή λήψη της σκηνής.

Η ονομασία των πλάνων σεκάνς είναι δανεισμένη από τη γαλλική γλώσσα (Plan séquence, δηλ. πλάνο ενότητας). Η κινηματογράφηση πλάνων σεκάνς περιλαμβάνει τη διαμόρφωση μιας σειράς κινήσεων κάμερας και καδραρισμένων πλάνων, στα οποία περιλαμβάνεται κάθε ευρύ (ή «κύριο πλάνο»), μεσαίο και κοντινό πλάνο, έτσι ώστε να προχωρούν την ιστορία σας με λογικό τρόπο.

Ένα καλό πλάνο σεκάνς δίνει στον θεατή ένα αποτελεσματικό οπτικό βοήθημα για να ακολουθήσει τη δράση της ταινίας — αλλά εξίσου σημαντικό με τη διατήρηση της προσοχής στη δράση, είναι το γεγονός ότι τα πλάνα σεκάνς δημιουργούν προσδοκία. Εξάλλου, αυτό που θέλετε είναι να μείνει το κοινό σας με την αίσθηση ότι θέλει κάτι παραπάνω (και όχι να ψάχνει αφορμή για να πάει να πάρει κι άλλο ποπ κορν τις πιο σημαντικές στιγμές).

Εν τέλει, για τον κινηματογραφιστή, η λήψη πλάνων σεκάνς βοηθάει να αποφύγετε τις υπερβολικές λεπτομέρειες. Όταν ξέρετε έγκαιρα ποια πλάνα θα χρησιμοποιήσετε, μπορείτε να επικεντρωθείτε περισσότερο στη σύνθεση, τον φωτισμό και στο πώς μεταφέρουν οι εικόνες την ιστορία σας.

Πλάνα που χρησιμοποιούνται συχνά στη λήψη πλάνων σεκάνς.

Σε ταινίες και βίντεο μεγαλύτερης διάρκειας, οι πέντε πιο συνηθισμένοι τύποι γωνιών κάμερας (καδράρισμα πλάνου) είναι οι εξής:

• Κοντινό πλάνο
• Ευρύ πλάνο
• Μεσαίο πλάνο
• Πλάνο πάνω από τον ώμο
• Υποκειμενικό πλάνο

Κατ' ελάχιστον, πρέπει να τραβήξετε ένα ευρύ, ένα μεσαίο και ένα κοντινό πλάνο της σκηνής. Για ποιο λόγο αυτά τα πρώτα τρία; Οι παλιοί έλεγαν ότι «το ευρύ δηλώνει το 'πού', το μεσαίο το 'ποιος' και το κοντινό το 'τι'». Αν θέλετε να διηγηθείτε μια συνεπή ιστορία και δεν θέλετε το κοινό να χάσει το ενδιαφέρον του ή να χάσει τη στιγμή, αυτά τα τρία πλάνα παρέχουν ένα πολύ καλό πλαίσιο στο οποίο μπορείτε να τοποθετήσετε τους χαρακτήρες σας ή τη δράση.

Δοκιμάστε το πρόγραμμα πέντε πλάνων.

Μία από τις πιο δημοφιλείς σεκάνς πλάνων έχει την ονομασία «πέντε πλάνα». Ας δούμε αναλυτικά πώς μπορεί να προχωρήσει μια τέτοια σεκάνς σε μια πραγματική κινηματογράφηση. Αρχικά, φανταστείτε μια σκηνή με ένα νεαρό κορίτσι να ζωγραφίζει με πάθος μια εικόνα:

1. Αρχίστε με ένα κοντινό πλάνο των χεριών της καθώς δουλεύει το έργο της.
2. Χρησιμοποιήστε ένα πλάνο τράβελινγκ για να μετακινηθείτε στο πρόσωπό της, απεικονίζοντας τη συγκέντρωσή της.
3. Τραβήξτε ένα μεσαίο πλάνο στο οποίο θα αποτυπώνεται το κορίτσι και ο χώρος δίπλα της.
4. Προσθέστε ένα υποκειμενικό πλάνο, ίσως ένα πλάνο πάνω από τον ώμο της.
5. Τραβήξτε το πέμπτο πλάνο ως ευρυγώνιο χρησιμοποιώντας μια γωνία κάτοψης ή κάποια άλλη δημιουργική θέση.

Τι πλεονέκτημα έχει η σεκάνς πέντε πλάνων; Αυτή η τεχνική διαδοχικών λήψεων σας βοηθάει να δημιουργήσετε καλά δομημένες και σύνθετες σκηνές αποτελούμενες από πολλαπλά μέρη, οι οποίες προχωρούν την ιστορία σας με σημαντικά στοιχεία για τους χαρακτήρες.

Πώς βοηθούν τα storyboard τη λήψη πλάνων σεκάνς.

Όταν φτιάχνετε μια ταινία ή ένα βίντεο, ένα storyboard μπορεί να αποτελέσει έναν πολύ χρήσιμο οδικό χάρτη για όλη τη διαδικασία παραγωγής. Οργανώνοντας τα πλάνα σεκάνς στο storyboard, θα ξέρετε ποια πρέπει να δημιουργήσετε και πώς να τα δημιουργήσετε, ώστε να έχετε το καλύτερο δυνατό υλικό για να δουλέψετε κατά τη φάση της τεχνικής επεξεργασίας.

Πέρα από το ότι αποτελεί ένα πιο οργανωμένο πλάνο που μπορείτε να ακολουθήσετε, ένα storyboard δομημένο κατά πλάνο συμβάλλει στην ελαχιστοποίηση των λαθών, εξοικονομώντας χρόνο που διαφορετικά θα ξοδεύατε στο να ξαναδουλέψετε τις σκηνές, να κάνετε νέο προγραμματισμό και σε γενικότερο τρέξιμο. Ειδικότερα, όταν οργανώνετε μια σεκάνς πλάνων σε ένα storyboard θα μπορείτε να δείτε με ευκολία σε ποια σημεία οι σκηνές, τα πλάνα και τα καρέ έχουν ομοιομορφία και πού όχι. Επιπλέον, θα μπορείτε να αλλάξετε τη διάταξή τους προτού ο εικονολήπτης σας (αν δεν είστε εσείς αυτός) ξεκινήσει τις λήψεις.

Τέσσερις διαφορετικές διατάξεις πλάνων σεκάνς.

Μάθετε περισσότερα σχετικά με τους διαφορετικούς τύπους προγραμμάτων πλάνων σεκάνς και τον καλύτερο τρόπο για να τα χρησιμοποιήσετε στο επόμενο έργο σας.

Ταίριασμα δράσης

Αυτή η ακολουθία ονομάζεται επίσης και «κόψιμο στη δράση» και παίρνει πολλαπλά πλάνα από διαφορετικές γωνίες, διατηρώντας τη συνέχεια της δράσης του ήρωα. Κάθε νέο πλάνο συνεχίζει τη δράση από το προηγούμενο πλάνο και, αν όλα γίνουν σωστά, δημιουργείται ομαλή εικόνα. Να θυμάστε, όμως, ότι οι εύκολα επαναλαμβανόμενες μικρές κινήσεις (όπως ο ηθοποιός να πίνει αργά από το ποτήρι του σε κάθε πλάνο, αντί να ρουφάει στο ένα πλάνο και να καταπίνει στο άλλο) λειτουργούν καλύτερα σε αυτόν τον τύπο σεκάνς.

Κοντινό κολάζ

Φανταστείτε μια σεκάνς που αποτελείται από μια σειρά κοντινών πλάνων που εξελίσσονται σε μια χρονική στιγμή. Από τα μάτια μιας γυναίκας που κοιτάει προς τα κάτω, στο εξώφυλλο του βιβλίου που διαβάζει, στα κόκκινα νύχια της καθώς γυρίζει σελίδα και στην επόμενη σελίδα που έχει αποκοπεί από τη ράχη του βιβλίου, αφήνοντας τον ήρωα και τον θεατή σε αγωνία για το τι θα συμβεί. Όλα αυτά αποτελούν ιδανικά κομμάτια ενός οπτικού παζλ του χαρακτήρα. Επιπλέον, όταν συνδυάσετε μια σεκάνς κοντινών πλάνων κολάζ με σπικάζ, η ιστορία του ήρωα ενισχύεται.

Η αποκάλυψη

Το πλάνο σεκάνς αποκάλυψης είναι κάτι σαν αυτό που θα θέλατε να δείτε να βιώνει κάποιος που μπαίνει σε ένα πάρτι-έκπληξη. Πρέπει να αποκαλύπτει κάτι εντελώς απρόσμενο ως τελευταίο πλάνο στη σεκάνς. Θέλετε να προκαλέσετε αίσθηση έκπληξης, χαράς ή ακόμα και καθαρού φόβου (αν πρόκειται για ταινία τρόμου). Οι δυνατότητες για τα πλάνα αποκάλυψης είναι απεριόριστες. Απλώς βεβαιωθείτε ότι τα στοιχεία της έκπληξης είναι κρυμμένα και μην προδίδετε τίποτα από το πρώτο πλάνο της σεκάνς. Η σεκάνς πρέπει να τελειώνει με μια έντονη (ή τρομακτική) πινελιά.

Η δράση/αντίδραση

Όταν τραβάτε μια σεκάνς δράσης/αντίδρασης, κάνετε μια λήψη εμβόλιμη στην κύρια σκηνή (ή δράση) για να δείξετε την αντίδραση ενός ήρωα σε αυτήν. Συνήθως παρουσιάζονται εκφράσεις του προσώπου ενός ήρωα σε ένα κοντινό πλάνο ή σε ένα μεσαίο πλάνο, αλλά μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε δράσεις/αντιδράσεις για να καταδείξετε μια σχέση μεταξύ δύο χαρακτήρων στον χώρο. Για παράδειγμα, ένα τεράστιο κύμα που πλησιάζει μια ακτή και, στη συνέχεια, ένα πλάνο των λουόμενων που κοιτάζουν προς την επερχόμενη καταστροφή. Σε κάθε περίπτωση, τα πλάνα δράσης/αντίδρασης συνήθως «υπαγορεύουν» τι θα πρέπει να αισθάνεται ο ίδιος ο θεατής.

Χρησιμοποιήστε το σύστημα συνέχειας για να τραβήξετε πλάνα σεκάνς.

Τα πλάνα σεκάνς αφορούν το τι τραβάτε. Το πώς το τραβάτε διέπεται από κάτι που ονομάζεται «σύστημα συνέχειας». Το σύστημα συνέχειας αποτελεί έναν τεχνικό τρόπο για να υπάρχει συνέπεια χρόνου και χώρου στις ταινίες. Είναι μια τεχνική κάμερας και επεξεργασίας που χρησιμοποιείται σε όλες σχεδόν τις κινηματογραφικές και τηλεοπτικές παραγωγές κατά την κινηματογράφηση και την τεχνική επεξεργασία, με σκοπό τη δημιουργία καλύτερης εμπειρίας για τον θεατή.

Όταν τραβάτε πλάνα σεκάνς με τεχνικές του συστήματος συνέχειας, επωφελείστε από ένα σύνολο τυποποιημένων κατευθύνσεων κάμερας που δημιουργήθηκαν για να έχει το κοινό την καλύτερη δυνατή εμπειρία θέασης. Ο στόχος πίσω από το σύστημα συνέχειας είναι να παρουσιαστεί μια ταινία με επεξεργασία τόσο αόρατη που ο θεατής δεν θα αποσπάται ποτέ. Δεν θέλετε να βλέπουν οι θεατές αδέξια άλματα μεταξύ των πλάνων ή να μπερδεύονται από τη διάταξη στον χώρο.

Ένα από τα βασικά στοιχεία αυτού του συστήματος κατευθύνσεων κάμερας είναι ο επονομαζόμενος «κανόνας των 180 μοιρών». Αυτός ορίζει ότι η κάμερα πρέπει να παραμένει μόνο σε μία πλευρά της δράσης και των αντικειμένων που περιλαμβάνονται σε μια σκηνή. Μια αόρατη γραμμή, που λέγεται γραμμή των 180 μοιρών (ή άξονας δράσης), διατρέχει τον χώρο της σκηνής ώστε ο κινηματογραφιστής να μπορεί να πετύχει ενιαίο στυλ αφήγησης. Με τον τρόπο αυτό, οι χαρακτήρες και τα αντικείμενα δεν εμφανίζονται σαν να πηγαινοέρχονται — από πλάνο σε πλάνο, αν βρίσκονται στα δεξιά, παραμένουν εκεί, ενώ αν είναι στα αριστερά, θα βρίσκονται πάντα στα αριστερά — εξηγώντας έτσι την ονομασία του συστήματος, αφού το σημαντικό στοιχείο είναι η «συνέχεια».

Η τήρηση των κανόνων του συστήματος συνέχειας σάς βοηθάει να αποφύγετε σφάλματα συνέχειας και δίνει στους μοντέρ σας το υλικό των πλάνων σεκάνς που χρειάζονται για να προσφέρουν στο κοινό «ομαλή θέαση» που είναι πολύ σημαντική.