Inzicht in primaire, secundaire en tertiaire kleuren

Ontdek hoe je met verschillende kleurencombinaties werk kunt maken dat de aandacht grijpt.

Zwart-witfoto met alleen de kleur oranje van een persoon die voor een huis staat

Kleur geeft vorm aan onze wereld.

Kleuren kunnen emoties oproepen, specifieke reacties uitlokken of een subliminale boodschap doorgeven. Als kunstenaars een bepaalde kleurtoon of tint gebruiken in hun werken, moeten ze controleren of hun kleurenschema overeenkomt met de sfeer die ze willen creëren. Dankzij inzicht in de manier waarop kleuren samenwerken, kunnen kunstenaars en ontwerpers de beste keuzes maken voor hun creatieve werk.

Een persoon die een kleurenwiel schildert met waterverf

Breng je kleurenwiel in beweging.

Het kleurenwiel vertegenwoordigt alle zichtbare kleuren. Het is het standaardhulpmiddel om kleurencombinaties te bekijken en te begrijpen. Isaac Newton maakte het eerste kleurenwiel in 1666 en gebruikte de volgorde waarin de kleuren voorkomen in het lichtspectrum (rood, oranje, geel, groen, blauw, indigo en violet).

 

Er zijn twee soorten wielen: een gebaseerd op de primaire RYB-kleuren (rood, geel en blauw) en een gebaseerd op de RGB-kleuren (rood, groen en blauw). Doorgaans gebruiken kunstenaars voor drukwerk het RYB-kleurmodel, omdat dit het geschiktst is voor het tonen van de correlatie tussen fysieke kleuren in inkt en verf in het mengproces voor kleuren.

 

Ontwerpers of kunstenaars die voor digitale media werken, gebruiken normaliter het RGB-kleurenpalet, omdat deze kleuren worden opgevangen door de fotoreceptors van de ogen. De lichtbron van een monitor of scherm kan elke kleur die je je kunt voorstellen creëren door verschillende rood-, groen- en blauwtinten te combineren. Als digitale kunstenaars en ontwerpers uiteindelijk iets willen afdrukken, kunnen ze evenwel ook CMYK (cyaan, magenta, geel en zwart) kiezen of hun bestanden daarin omzetten. Dit zijn de vier basiskleuren voor inkt die worden gebruikt bij het afdrukken van kleurenafbeeldingen.

Tekening van een drukke hal waar veel mensen rondlopen
Tekening van twee personen die poseren in kleurrijke kleding
Tekening van hoofden dicht bij elkaar

Kleurencategorieën die je moet kennen.

Het kleurenwiel is gebaseerd op drie categorieën van kleuren:

 

  • Primaire kleuren: De bouwstenen waarvan alle andere kleuren zijn afgeleid. Deze worden ook de basiskleuren genoemd, omdat ze niet kunnen worden gecreëerd door kleuren te mengen. In traditionele kunst en kleurentheorie worden rood, geel en blauw ook beschouwd als de primaire kleuren. Rood, geel en blauw zijn fundamenteel om het kleurenspectrum van onze wereld te zien omdat mensen trichromatisch zijn.
 
  • Secundaire kleuren: Dit zijn kleurencombinaties die worden verkregen door twee primaire kleuren in dezelfde mate te combineren. Op het kleurenwiel bevinden de secundaire kleuren zich tussen de primaire kleuren. Volgens het traditionele kleurenwiel krijg je oranje door rood en geel te combineren, paars door rood en blauw te combineren en groen door blauw en geel te combineren. Als je een RGB-kleurenwiel gebruikt, is er nog een reeks secundaire kleuren die additieve kleuren worden genoemd: cyaan wordt verkregen met blauw en groen, magenta met blauw en rood, en groen met blauw en geel.
 
  • Tertiaire kleuren: De kleuren die je krijgt door primaire en secundaire kleuren te combineren worden tussen- of tertiaire kleuren genoemd vanwege hun samengestelde aard. Blauwgroen, blauwviolet, roodoranje, roodviolet, geeloranje en geelgroen zijn kleurencombinaties die je kunt krijgen door kleuren te mengen. Op het kleurenwiel bevinden de tertiaire kleuren zich tussen de primaire en secundaire kleuren.

 

Opmerking: Als je in CMYK werkt voor kleurafdrukken worden deze kleuren “subtractief” genoemd. Dit betekent dat ze donkerder worden als je inkt toevoegt of de kleuren mengt.

Tekening van palmbomen voor een stadsgezicht met opkomende zon

Wat is kleurentheorie?

Kleurentheorie is het creatieve en wetenschappelijke gebruik van kleur. Het is een logisch systeem met richtlijnen en regels voor kleurcontrasten, kleurenmixen en kleurencombinaties.

 

“Bij kleurentheorie bestaan geen vaste voorschriften”, zegt illustrator Alyssa Newman. “Het gaat meer om evenwicht en persoonlijke voorkeur.” Hoe bepaal je met zoveel opties welk kleurenpalet het beste is voor je illustraties? Daarbij kan het kleurenwiel je helpen. Hiermee kun je bepalen welk kleurenschema hoort bij de sfeer die je wilt creëren.

 

Het grotere geheel van kleuren.

Wil je kleuren gebruiken die elkaar beter doen uitkomen? Kies kleuren die zich naast elkaar bevinden op het kleurenwiel. Deze worden analoge kleuren genoemd. Je moet het juiste contrast hebben. Daarom kiezen de meeste illustratoren één dominante kleur, in combinatie met een tweede steunkleur en een derde kleur als accent of hooglicht.

 

Dit is een eenvoudige methode om een kleurensysteem te ontwikkelen, maar er zijn een paar nadelen. “Er bestaan verschillende meningen over deze aanpak. Je kunt weliswaar eenvoudig een kalmerend kleurenpalet maken, maar dan heb je ook heel weinig contrast en vloeien alle kleuren in elkaar over”, zegt Newman. Geelgroen, geel en geelrood zijn allemaal levendige kleuren elk met een eigen complexiteit, maar als je ze samen gebruikt in een schilderij, kunnen ze lijken op een primaire gele kleur. Gelukkig hebben digitale illustraties niet dezelfde eigenschappen als traditionele kunst. Dus je hebt enige flexibiliteit bij het gebruik van het kleurenpalet dat je kiest.

 

“Bij illustraties kun je zeker wegkomen met het gebruik van het analoge kleurenpalet voor je secundaire kleuren. En vervolgens kun je ook een primaire kleur aan de tegenoverliggende kant van het kleurenwiel selecteren”, zegt Newman. Dat wordt een complementair kleurenschema genoemd. Als je een kleur aan de tegenoverliggende kant van het wiel kiest, creëert het een sterk maar aantrekkelijk contrast. Houd een kleurenwiel bij de hand om te bepalen wat de beste complementaire kleuren zijn voor je volgende project.

Tekening van een persoon die kijkt in een verrekijker waarin bomen en een berglandschap worden weerspiegeld

Kies de juiste kleurtemperatuur.

Kleurenwielen houden de volgorde van kleuren in het zichtbare lichtspectrum aan. Aan de linkerkant vind je warme kleuren op basis van rood en aan de rechterkant vind je koele kleuren op basis van blauw. Hoewel deze classificaties vaststaan, zijn subtielere kleurenrelaties relatief: een warme kleur kan als een koele kleur worden beschouwd en andersom, afhankelijk van de relatie met de aangrenzende kleur. Kleuren met dezelfde kleurtoon kunnen ook als koeler of warmer ten opzichte van elkaar worden gezien, afhankelijk van de aangrenzende kleur.

 

Voordat je iets maakt, moet je nadenken over het soort emoties dat je wilt overbrengen. Koele en warme kleuren hebben unieke eigenschappen die een afbeelding op allerlei manieren kunnen veranderen. Koele kleuren geven een kalm, rustgevend gevoel, terwijl warme kleuren stimulerend en vrolijk zijn. Warme kleuren brengen het onderwerp ook dichter bij de kijker, terwijl koele kleuren de indruk geven dat dingen ver weg zijn.

 

Maak je volgende werk in levendige kleuren met Adobe Creative Cloud.

Laat je verbeelding de vrije loop en experimenteer met verschillende kleurencombinaties om een specifieke look te krijgen, die past bij je volgende project. “Secundaire kleuren openen de deur naar interessante kleurencombinaties die mensen het gevoel geven dat het helemaal hun eigen project is, dat het origineel is”, zegt ontwerper Jacob Obermiller. “Het is niet gewoon blauw, geel, rood of zwart. Het heeft karakter en is iets speciaals.” Het Adobe Creative Cloud Alle apps-lidmaatschap biedt de tools die je nodig hebt om alles wat je maakt een eigen karakter te geven.

 

Als je meer wilt weten over kleuren, raadpleeg je de onderwerpen over kleurenfotografie, het inkleuren van zwart-witfoto’s of het kalibreren van je monitor voor levendigere kleuren. Hoe meer je over kleuren weet, des te eenvoudiger kun je de perfecte look vinden voor elk nieuw werk dat je maakt.

Mogelijk heb je ook interesse in…

Cool ontwerp met zwarte rookwolk.

Zwart en wit als kleuren.

Ga dieper in op de wetenschap van kleuren en zie wat zwart en wit zo bijzonder maakt.

Pixelkunst van maanlandschap.

Ontdek hoe je pixelkunst maakt.

Verken de digitale kunstvorm die inspiratie ontleent aan games zoals Final Fantasy en Super Mario.

Hoogwaardige microfoon voor ASMR-opnamen

Wat is ASMR en hoe krijg je YouTube-volgers?
Miljoenen gebruiken ASMR om te ontspannen. Leer hoe je een video met een rustgevend en troostend effect maakt.

Verschillende ISO-instellingen op een camera

Wat is ISO?
Ontdek de rol die deze zuil van de belichtingsdriehoek binnen de fotografie speelt.

Creative Cloud

Creativity for all.

Fotografie. Video. Design. UX. 3D en AR. Creative Cloud heeft alles wat je nodig hebt om je creatieve ideeën te realiseren.