Trong quay phim, cảnh cận trung (MCU) là kiểu khung hình bao trọn nhân vật từ phía trên đầu đến ngang ngực. Đây là kiểu quay trung tính, giúp thể hiện rõ biểu cảm khuôn mặt và ngôn ngữ cơ thể của nhân vật, đồng thời vẫn giữ lại một phần bối cảnh phía sau trong khung hình.
Loại góc quay mà nhà làm phim lựa chọn cho mỗi cảnh có thể ảnh hưởng rất lớn đến cảm nhận của người xem. Bên cạnh việc ghi lại hành động, mỗi góc quay còn thể hiện mối quan hệ giữa các nhân vật, hoặc giữa nhân vật với không gian xung quanh họ. Trong phần lớn các cảnh quay, bạn cần giữ khoảng cách vừa đủ để bắt trọn cảm xúc và hành động mà vẫn giúp người xem cảm thấy dễ chịu.
Sau góc quay mở đầu để giới thiệu bối cảnh, bạn có thể dùng góc quay rộng (còn gọi là cảnh xa hoặc cảnh toàn thân) để thể hiện nhân vật trong không gian xung quanh. Kiểu quay này giúp người xem hiểu rõ mối quan hệ về vị trí và quyền lực giữa các nhân vật. Góc quay toàn thân cũng rất hiệu quả khi muốn thể hiện chuyển động của nhân vật trong không gian, nhưng nếu kể toàn bộ câu chuyện ở khoảng cách này, người xem sẽ có cảm giác như video giám sát.
Khi tiến máy quay lại gần hơn, trung cảnh là kiểu khung hình ghi lại nhân vật từ phần thắt lưng trở lên. “Cảnh này vừa cho thấy nhân vật, vừa thể hiện không gian xung quanh họ,” đạo diễn kiêm nhiếp ảnh gia Alicia J. Rose chia sẻ. Người xem có thể thấy rõ cử chỉ và biểu cảm khuôn mặt, đồng thời vẫn cảm nhận được không gian phía sau nhân vật. Góc quay này rất hiệu quả trong các cảnh hài hình thể hoặc khi muốn cho người xem thấy cả nhân vật và không gian xung quanh, tuy nhiên đối với các cảnh hội thoại, khoảng cách quay này vẫn hơi xa.
Ngược lại, ở phía đối lập của thang kích cỡ khung hình, các cảnh cận và siêu cận thường lấp đầy khung hình bằng gương mặt nhân vật. Đây là những góc quay mang lại cảm giác gần gũi và đầy cảm xúc, thường được các nhà làm phim sử dụng một cách tiết chế. “Khi quay cận, toàn bộ sự chú ý đều dồn vào nhân vật, bạn nhìn vào mắt họ, như thể thấy được cả tâm hồn họ,” Rose chia sẻ. Trong những khoảnh khắc cao trào hoặc thăng hoa cảm xúc, bạn có thể phóng to khuôn mặt nhân vật hoặc di chuyển máy quay bằng Steadicam, nhưng nếu quá lạm dụng cảnh cận, người xem sẽ dễ bị mỏi và mất tập trung.
Cảnh cận trung được xem là “tỷ lệ vàng” trong các loại góc quay, vì đặt người xem ở một khoảng cách lý tưởng để cảm nhận trọn vẹn biểu cảm trên gương mặt nhân vật. Cảnh quay này lý tưởng để ghi lại các phân đoạn nhân vật nói chuyện trực tiếp với máy quay, trò chuyện cùng nhau hoặc thực hiện những hoạt động ít chuyển động. “Cảnh cận trung mang lại cảm giác thân mật vừa phải,” nhà quay phim kiêm biên tập Lisa Bolden chia sẻ. “Giống như đang trò chuyện thoải mái với ai đó. Cảnh quay này mang lại cảm giác gần gũi, như thể người xem đang đối diện trò chuyện cùng nhân vật,” Bolden nói.
Người xem vẫn cảm nhận được không gian trong cảnh cận trung, nhưng hậu cảnh chủ yếu làm nền, giúp khung hình trông có chiều sâu và tự nhiên hơn. Nếu phù hợp với cảm xúc của cảnh quay, bạn có thể dùng độ sâu trường ảnh nông để tạo hiệu ứng bokeh lung linh, mờ ảo ở phần hậu cảnh.
Nhờ sự cân bằng tự nhiên về góc nhìn, cảnh cận trung ở góc máy ngang tầm mắt có thể được áp dụng linh hoạt trong hầu hết các cảnh quay. “Đây là kiểu khung hình được dùng thường xuyên nhất, đặc biệt trong các cảnh đối thoại,” Bolden chia sẻ. “Tôi dùng cảnh cận trung mỗi khi muốn người xem cảm thấy tự nhiên, dễ chịu và cuốn theo mạch diễn biến.”
Trong cảnh quay hai người (khi hai nhân vật cùng xuất hiện trong khung hình), cảnh cận trung thường được dùng cho các đoạn đối thoại, tranh cãi hoặc cảnh hôn. Trên thực tế, hầu hết những nụ hôn kinh điển trong điện ảnh đều được quay ở kiểu khung hình này.
Cảnh quay qua vai (over-the-shoulder) cũng thường dùng góc cận trung. Dù máy quay đặt sau một nhân vật hay luân phiên chuyển góc giữa hai người bằng kỹ thuật quay cảnh đối hướng (shot–reverse shot), cách quay này sẽ giúp người xem có cảm giác như đang trực tiếp tham gia vào cuộc trò chuyện của nhân vật. Bằng cách thay đổi góc máy, đặt máy cao hơn hoặc thấp hơn nhân vật đối diện, cảnh cận trung có thể truyền tải cảm giác áp đảo hoặc yếu thế khi một nhân vật “lấn át” người kia trong khung hình.
Hãy lưu ý những yếu tố quan trọng sau khi bạn chuẩn bị cho cảnh quay.
Việc kiểm soát ánh sáng có chủ đích là yếu tố quan trọng để tạo nên cảnh quay chất lượng, nhất là khi khung hình bao gồm cả chủ thể và hậu cảnh. “Hãy đảm bảo bạn có đủ ánh sáng tự nhiên, hoặc có thể kiểm soát ánh sáng bằng đèn chiếu liên tục hay các dụng cụ hỗ trợ chiếu sáng để khuôn mặt của chủ thể có chiều sâu và nổi khối hơn,” Rose chia sẻ. “Bạn có thể thử kỹ thuật chiếu sáng ba điểm, gồm đèn chính, đèn viền tóc và đèn hậu cảnh.”
Việc lựa chọn ánh sáng tươi sáng (high-key) hay ánh sáng tương phản thấp, u tối (low-key) tùy thuộc vào tâm trạng và phong cách bạn muốn thể hiện. Ánh sáng high-key tạo ra khung hình sáng đều, ít độ tương phản, rất thích hợp cho những phân đoạn vui tươi hoặc quảng cáo sản phẩm. Ánh sáng low-key lại lý tưởng cho các cảnh phim mang sắc thái kịch tính, u tối hoặc huyền bí.
Hãy tạm rời máy quay và dành vài phút để kiểm tra tổng thể diện mạo của đối tượng được quay. “Đôi khi bạn không có chuyên viên trang điểm hay phục trang, mà chỉ có bạn tự lo liệu mọi thứ. Vì vậy, bạn nên kiểm tra lại xem khuyên tai có đeo đúng hướng không, tóc có bị lệch hay rối, và cổ áo có bị bên cao bên thấp không,” Rose chia sẻ.
Ngoài ra, hãy lưu ý những lỗi về phục trang, đạo cụ hoặc kiểu tóc có thể khiến các cảnh quay không còn ăn khớp với nhau. Lỗi không nhất quán giữa các cảnh là những chi tiết nhỏ có thể khiến người xem bị xa rời khỏi mạch câu chuyện, do có sự thay đổi giữa các cảnh quay làm mất đi cảm giác liền mạch của hành động. "Nếu trong một cảnh bạn cầm lon nước bằng tay phải mà ở cảnh kế tiếp lại cầm sang tay trái, người xem sẽ ngay lập tức nhận ra sự bất nhất đó," Bolden nói. Trừ khi bạn chủ đích sử dụng kỹ thuật cắt cảnh đột ngột (jump cut), những lỗi như vậy có thể khiến người xem mất cảm giác tin cậy và làm mạch truyện bị đứt gãy.
Hãy chọn hậu cảnh một cách có chủ đích và có dụng ý hình ảnh. “Hãy đảm bảo hậu cảnh đủ thú vị, và khi máy quay làm mờ phần phía sau nhân vật, khung hình vẫn hài hòa, đẹp mắt và có thêm chiều sâu,” Rose chia sẻ. Tuy nhiên, tránh để hậu cảnh quá nhiều chi tiết khiến khung hình trở nên rối mắt. Nếu có quá nhiều thứ xuất hiện trong khung hình, người xem sẽ dễ bị phân tâm và không còn tập trung vào hành động chính. (Nếu trong hậu cảnh có người, hãy cẩn thận với những diễn viên quần chúng có thể cố tình “làm lố” để được chú ý.)
Bạn sẽ có được những khung hình ấn tượng nhất khi bố cục được sắp đặt có chủ đích, vì thế, hãy chuẩn bị kỹ từ trước. Hãy dựng bảng phân cảnh và lập danh sách các cảnh quay trước khi bắt đầu ghi hình. Hãy xác định bạn muốn cảnh cận trung để thể hiện điều gì, và cách chuyển động máy quay hoặc thiết kế hậu cảnh có thể góp phần cuốn hút người xem ra sao.
Và tất nhiên, đừng quên yếu tố thẩm mỹ trong cách bạn sắp xếp khung hình. “Bố cục phía sau nhân vật — dù không phải là phần được lấy nét — vẫn phải góp phần tạo nên một khung hình hài hòa và đẹp mắt,” Rose chia sẻ.
Các loại ống kính chân dung, chẳng hạn ống 24mm-70mm, rất phù hợp để quay cảnh cận trung. Bolden chia sẻ: “Bạn có thể tiến khá gần khi dùng loại ống kính này, nhưng hiệu quả nhất là ở khoảng cách vừa phải.” “Hình ảnh cho ra rất sắc nét và trong trẻo.”
Ống kính zoom cũng giúp tạo khoảng cách vừa đủ để nhân vật cảm thấy tự nhiên và thoải mái hơn trước ống kính. Bolden nói: “Với kiểu cảnh này, tôi thường đứng cách nhân vật khoảng 1,5 đến 2 mét rồi điều chỉnh tiêu cự ống kính để đạt được khung hình như mong muốn.” “Tôi luôn giữ cho nhân vật một khoảng không gian nhất định để họ không cảm thấy bị tiếp cận quá gần.”
Trong giai đoạn hậu kỳ, bạn có thể nhận ra rằng một cảnh cận trung chưa đạt hiệu quả như mong muốn, hoặc bạn lại thích một cảnh quay được ghi ở khung hình khác hơn. Trong những trường hợp này, bạn có thể sử dụng phần mềm dựng video như Adobe Premiere để phóng đại khung hình, tập trung hơn vào nhân vật.
Miễn là bạn quay video ở độ phân giải cao hơn, chẳng hạn như 4K hoặc 5K, bạn hoàn toàn có thể thu hẹp khung hình để tạo cảnh cận trung hoặc cận mà chất lượng vẫn rõ nét. Bolden chia sẻ: “Nếu bạn làm việc một mình hoặc chỉ có một máy quay, thì điều này thật sự rất quan trọng. Bạn chỉ quay một cảnh duy nhất nhưng vẫn có thể tạo được cảnh cận trung hoặc cận trong hậu kỳ. Tôi thấy đây là một cách làm cực kỳ hữu ích cho những người làm phim độc lập như tôi.”
Dù làm việc độc lập hay cùng ê-kíp, cho phim truyện hay quảng cáo, bạn chắc chắn sẽ thường xuyên sử dụng cảnh cận trung. Hãy ghi nhớ những gợi ý trên, và bạn sẽ có được những cảnh quay đủ sức truyền tải câu chuyện bạn muốn kể.
Based on your location, we think you may prefer the United States website, where you'll get regional content, offerings, and pricing.
