VIDEO

Cảnh quay đối hướng (shot–reverse shot) là gì?

Là sự kết hợp giữa quay phim và dựng phim, kỹ thuật quay đối hướng giúp đạo diễn thể hiện cảm xúc và góc nhìn của nhân vật — theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.

Khám phá Premiere

Góc quay đối hướng là một kỹ thuật kể chuyện kinh điển, hiệu quả.

Là một kỹ thuật cơ bản của điện ảnh, gần như xuất hiện cùng thời với Hollywood, góc quay đối hướng giúp tạo cảm giác về một cuộc trò chuyện liền mạch bằng cách cắt chuyển cảnh xen kẽ giữa các góc máy quay luân phiên. Đây là một dạng dựng phim liên tục — “phép màu” của điện ảnh giúp bộ phim giữ được mạch truyện nhất quán dù sử dụng nhiều cảnh quay khác nhau. Sau khi mở đầu bằng một cảnh thiết lập, bạn có thể sử dụng kỹ thuật quay đối hướng để thể hiện cách các nhân vật tương tác với nhau và với không gian xung quanh.

Góc quay đối hướng bắt đầu bằng cảnh quay một nhân vật, sau đó cắt sang góc quay đối hướng cho thấy người hoặc vật mà nhân vật này đang nhìn, rồi quay lại cảnh đầu tiên để thể hiện phản ứng của nhân vật. Chuỗi cắt xen qua lại giữa hai cảnh quay này có thể được lặp lại tùy theo yêu cầu của phân cảnh.

“Kỹ thuật này đã được sử dụng từ rất lâu vì đơn giản là góc quay này luôn mang lại hiệu quả,” nhà sản xuất phim độc lập Nick Escobar cho biết. “Quay đối hướng giúp bạn kể câu chuyện một cách nhanh chóng và hiệu quả.”

Cách sử dụng kỹ thuật quay đối hướng.

Kỹ thuật quay đối hướng phát huy hiệu quả rõ nhất trong các cảnh đối thoại, khi đạo diễn quay cuộc trò chuyện bằng hai góc máy rồi cắt chuyển xen kẽ giữa hai góc máy này trong quá trình dựng phim để tạo cảm giác cuộc đối thoại đang diễn ra theo thời gian thực.

“Một nhân vật nói, rồi máy quay cho ta thấy phản ứng của người còn lại,” Escobar giải thích. “Sau đó người kia đáp lời, và cảnh lại quay về người đầu tiên thể hiện phản ứng của họ, và chuỗi cảnh cứ thế tiếp diễn qua lại.”

Tuy nhiên, bạn có thể linh hoạt sử dụng nhiều biến thể khác nhau khi quay cảnh đối thoại theo cấu trúc quay đối hướng. Ví dụ, một số đạo diễn chọn dùng cảnh quay đơn (single shot), với chỉ một nhân vật xuất hiện trong khung hình tại mỗi thời điểm. Kiểu quay này thường được gọi là cảnh quay theo góc nhìn của nhân vật (point of view), vì mang lại cho khán giả cảm giác như đang nhìn qua đôi mắt của từng nhân vật.

Hoặc đạo diễn có thể dùng góc quay qua vai (over-the-shoulder shot), trong đó khung hình sẽ bao gồm một phần lưng và vai của nhân vật, đồng thời lấy nét vào người mà họ đang nói chuyện cùng. “Đôi khi kiểu quay này còn được gọi là “khung hình nhiễu” (dirty frame), vì bạn đang làm nhiễu khung hình bằng việc thêm vào các chi tiết ở tiền cảnh,” Escobar cho biết. “Việc chọn kiểu quay nào hoàn toàn phụ thuộc vào tâm trạng và cảm xúc mà bạn muốn khơi gợi nơi khán giả.”

Bạn thậm chí không cần đến hai nhân vật trong cùng một cảnh để sử dụng kỹ thuật quay đối hướng. Khi kết hợp với cảnh chèn (cutaway shot) của một đạo cụ trong cảnh, kỹ thuật này có thể cho thấy phản ứng cảm xúc của nhân vật với đạo cụ đó hoặc với không gian xung quanh.

“Bạn có thể quay cảnh nhân vật nhìn thấy một lá thư trên bàn, rồi cắt sang góc quay đối hướng thể hiện nhân vật đang nhìn lá thư, với một phần phong bì xuất hiện trong khung hình,” đạo diễn kiêm quay phim Padraic O’Meara cho biết. “Sau đó khán giả sẽ thấy được cảm xúc của nhân vật khi cầm lá thư lên. Có thể họ bắt đầu bật khóc. Và nếu lá thư không xuất hiện trong khung hình, khán giả sẽ không hiểu vì sao họ lại khóc.”

Lên kế hoạch cho cảnh quay đối hướng.

Khi chuẩn bị quay một cảnh có sử dụng kỹ thuật góc quay đối hướng, bạn cần dành thời gian lên kế hoạch cho các góc quay và vị trí di chuyển của diễn viên (blocking) để tránh vi phạm quy tắc 180 độ.

“Về cơ bản, dù bạn đặt máy quay ở đâu, bạn chỉ nên quay trong phạm vi 180 độ tính từ vị trí đó,” Escobar giải thích. “Quy tắc này giúp khán giả dễ dàng định hướng trong không gian cảnh quay. Nếu tôi thực hiện cảnh quay đối hướng giữa hai người đang nói chuyện, và trong một cảnh một người nhìn sang phải, thì người kia phải nhìn sang trái để hướng nhìn khớp nhau, giúp cảnh quay trông tự nhiên như họ đang trò chuyện thật sự.

Tùy vào kích thước khung hình và độ sâu trường ảnh mà người quay phim sử dụng, bạn cần đảm bảo phông nền của từng nhân vật khớp với vị trí đã được thiết lập trong cảnh chính (master shot).

“Hiểu rõ không gian ba chiều của bối cảnh là yếu tố cực kỳ quan trọng khi quay cảnh đối hướng,” O’Meara nói. “Đặc biệt là khi bố trí ánh sáng để tạo cảm xúc và duy trì sự nhất quán.” Ví dụ, nếu vai của nhân vật được chiếu sáng từ bên phải trong một cảnh, thì khi chuyển sang cảnh kế tiếp thấy gương mặt của họ, ánh sáng vẫn phải đến từ bên phải.

background

#f5f5f5

Sử dụng cảnh quay đối hướng để khắc họa nhân vật.

Không chỉ dùng để thể hiện hai người đang trò chuyện, bạn còn có thể sáng tạo trong khung cảnh đơn giản của cảnh quay đối hướng để mang đến cho khán giả những chi tiết tinh tế về mối quan hệ giữa các nhân vật. Nếu muốn gợi ý rằng một nhân vật yếu thế hoặc ở vào thế bất lợi, bạn có thể quay họ từ góc cao để khiến họ trông nhỏ bé hơn. Hoặc, nếu muốn thể hiện nhân vật mạnh mẽ và kiểm soát tình hình, hãy quay họ từ góc thấp để khiến họ trông cao lớn, áp đảo và có sức uy hiếp hơn trên màn ảnh.

Chuyển động máy quay cũng có thể gợi ý sự thay đổi trong mối quan hệ giữa các nhân vật. Ví dụ, trong phim The Dark Knight của Christopher Nolan, khi cảnh sát thẩm vấn Joker, cuộc đối thoại được quay bằng các góc máy cố định, không di chuyển. Nhưng khi Batman xuất hiện và bắt đầu cuộc thẩm vấn căng thẳng hơn, cảnh quay đối hướng trong đoạn đối thoại này được quay bằng máy cầm tay, tạo nên chuyển động máy đột ngột và khó đoán, gợi cảm giác hỗn loạn trong cuộc đối đầu giữa hai nhân vật.

“Khi nói đến giao tiếp, có nhiều yếu tố hơn chứ không chỉ đơn thuần là lời thoại,” O'Meara nhấn mạnh. “Có cả tầng ẩn ý, cảm xúc phía sau, cùng cách nhân vật thể hiện và tiếp nhận thông tin. Thực hiện đúng cách là rất quan trọng, và đó là lý do vì sao cảnh quay đối hướng phát huy hiệu quả vượt trội.”

Cộng tác viên

Nick Escobar, Padraic O'Meara

Làm được nhiều việc hơn với Adobe Premiere.

Bắt đầu dùng thử miễn phí Tìm hiểu thêm