Cách tận dụng profile shot (góc quay nghiêng mặt) để kể một câu chuyện thuyết phục hơn.

Góc quay nghiêng mặt trong điện ảnh là gì?

Góc quay nghiêng mặt — hay còn gọi là quay một bên mặt hoặc quay góc nghiêng — là một kỹ thuật quay phim trong đó nhân vật được ghi hình từ một bên để làm nổi bật cảm xúc, góc nhìn hoặc cảm giác cô lập. Kỹ thuật này được dùng trong nhiều loại video như phim, phỏng vấn hay nội dung quảng bá. Khi được kết hợp trong khung hình rộng, cảnh quay này cũng có thể đóng vai trò là cảnh mở đầu để giới thiệu bối cảnh.

Góc máy nghiêng là một công cụ kể chuyện hiệu quả, giúp bạn thể hiện nhiều yếu tố quan trọng trong phim, bao gồm:

• Khắc họa rõ đường nét khuôn mặt của nhân vật
• Tạo sự kết nối với nhân vật
• Làm nổi bật trạng thái tâm lý
• Truyền tải cảm xúc và không khí của cảnh quay
• Hé lộ những chi tiết ẩn

Khi nắm vững các loại cảnh quay và các góc máy khác nhau trong điện ảnh, bao gồm cả góc quay nghiêng mặt, sẽ giúp bạn dẫn dắt khán giả đắm chìm trong câu chuyện và cảm nhận trọn vẹn cảm xúc của nhân vật.

Các ví dụ về góc quay nghiêng mặt bạn nên thử.

Một số ví dụ gợi ý để bạn thử áp dụng góc quay nghiêng mặt trong quá trình làm phim.

Nếu bạn muốn làm nổi bật sự chênh lệch quyền lực giữa hai nhân vật, hãy đặt họ ở hai đầu đối diện trong khung hình, một người được lấy nét rõ, còn người kia hơi mờ ở hậu cảnh. Cách sắp đặt này có thể nhấn mạnh sự chênh lệch quyền lực rõ rệt giữa hai nhân vật và cho thấy ai có uy thế hơn trong phân cảnh, bằng việc để nhân vật quyền lực hơn hiện lên sắc nét hơn trong khung hình.

Để nhấn mạnh sự xa cách về mặt cảm xúc, bạn có thể đặt hai chủ thể trong cùng khung hình nhưng cho họ quay mặt về hai hướng khác nhau. Ví dụ, cả hai nhân vật có thể đang ngồi cạnh nhau tại bàn, nhưng bạn có thể quay cảnh họ quay lưng lại với nhau để thể hiện sự căng thẳng giữa hai người. Một cú máy trung cảnh (medium shot) sẽ giúp bạn thể hiện được góc nghiêng của cả hai người, đồng thời vẫn có đủ không gian để nhấn mạnh sự chia rẽ về mặt cảm xúc.

Một ví dụ khác về góc quay nghiêng mặt là dùng cảnh quay này để tập trung vào khoảnh khắc nhân vật tự nhìn nhận lại bản thân. Việc lấy khung hình một nhân vật đơn độc đang nhìn chăm chú vào gương hoặc nhìn ra ngoài cửa sổ có thể ám chỉ trạng thái trầm ngâm suy tư hoặc giằng xé nội tâm. Một cú máy trung cận cảnh (medium close-up shot) có thể kéo người xem lại gần không gian riêng của nhân vật và khiến họ có phần yếu đuối, dễ bị tổn thương.

Ảnh hưởng của khoảng cách và các lựa chọn sáng tạo đối với góc quay nghiêng mặt.

Việc giúp khán giả hiểu nhân vật phụ thuộc hoàn toàn vào cách bạn chọn góc nhìn để thể hiện. Những lựa chọn sáng tạo của bạn có thể khiến nhân vật được nhìn nhận theo những cách hoàn toàn khác nhau. Tùy vào khoảng cách khung hình và cách bạn sắp đặt bố cục, bạn có thể gợi lên những suy nghĩ và cảm xúc nhất định nơi khán giả về các nhân vật trong phim.

Một cảnh quay nghiêng mặt với góc rộng có thể đóng vai trò như một cảnh thiết lập giúp người xem làm quen với môi trường và nhấn mạnh sự cô độc của nhân vật hoặc sự choáng ngợp của không gian xung quanh họ. Ngược lại, một cảnh quay nghiêng mặt từ góc nhìn cận cảnh lại có thể tập trung nhiều hơn vào trạng thái tâm lý của nhân vật bằng cách nhấn mạnh các biểu cảm trên khuôn mặt.

Ngoài việc khám phá các góc máy đa dạng, việc lựa chọn ánh sáng và bố cục khác nhau có thể gợi lên những cảm xúc nhất định và làm nổi bật chủ đề chính. Ánh sáng rực rỡ có thể truyền tải chủ đề tươi sáng, nhẹ nhàng, trong khi ánh sáng tối có thể tạo ra bầu không khí kỳ bí, rùng rợn.

Trong các phần tiếp theo, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu cách khoảng cách và bố cục sáng tạo khác nhau có thể ảnh hưởng đến cách khán giả cảm nhận cảnh quay của bạn. Cụ thể, chúng ta sẽ đi sâu vào những nội dung sau:

• Cách bố cục góc quay nghiêng mặt theo khoảng cách
• Sử dụng ánh sáng cho góc quay nghiêng mặt để tạo hiệu ứng bóng đổ kịch tính.
• Góc quay nghiêng mặt với nhiều nhân vật
• Khai thác bối cảnh như một “nhân vật” trong phim

Cách dàn dựng và ghi hình góc quay nghiêng mặt.

Sự tính toán kỹ lưỡng, sáng tạo và khung hình hợp lý sẽ giúp khán giả cảm nhận trọn vẹn mọi khoảnh khắc để kết nối với nhân vật trong phim. Hãy thực hiện các bước sau để dàn dựng và ghi hình hiệu quả góc quay nghiêng mặt:

1. Xác định phong cách. Trước khi bấm máy, hãy quyết định bạn muốn các phân cảnh sắp tới truyền tải điều gì — chẳng hạn như sự căng thẳng, cô đơn hay thân mật. Tham khảo cách làm của các nhà làm phim chuyên nghiệp khác trong ngành để tìm nguồn cảm hứng cho mình.
2. Chọn góc quay phù hợp. Hãy đặt máy quay ở góc 90 độ so với nhân vật để có thể quan sát rõ khuôn mặt của họ. Với góc quay nghiêng mặt cổ điển, đặt máy quay ngang tầm mắt nhân vật. Nếu muốn tạo nét khác biệt, bạn có thể điều chỉnh nhẹ vị trí cao thấp của máy quay nhưng vẫn giữ nguyên góc quay 90 độ.
3. Căn khung hình. Hãy áp dụng quy tắc một phần ba để tạo bố cục hài hòa, dễ nhìn. Đặt nhân vật dọc theo một trong các đường thẳng đứng của khung hình và để chừa lại khoảng trống phía trước hướng nhìn của họ (look space). Tiến gần hơn hoặc dùng tính năng thu phóng để đảm bảo nhân vật là điểm nhấn chính trong khung hình.
4. Dùng ánh sáng để dẫn dắt. Chọn cách chiếu sáng phù hợp với không khí hoặc sắc thái bạn muốn thể hiện trong cảnh quay. Để có ánh sáng tự nhiên đẹp nhất, hãy cân nhắc thời điểm quay trong ngày dựa trên mức độ ánh nắng trực tiếp mà bạn mong muốn. Việc sử dụng đèn chiếu sáng mang đến nhiều tùy chọn linh hoạt, giúp bạn thiết lập không khí mong muốn và tập trung vào các đường nét của chủ thể.
5. Giữ trục quay. Khi quay ở nhiều góc khác nhau, đặc biệt trong các cảnh đối thoại, luôn nhớ áp dụng quy tắc 180 độ. Quy tắc này đảm bảo sự nhất quán về tương quan không gian giữa các nhân vật qua các cảnh quay, bằng cách sử dụng một đường trục tưởng tượng nối giữa hai nhân vật.
6. Quay thêm cảnh bổ sung. Khi máy quay đã sẵn sàng, hãy tận dụng cơ hội để ghi lại một số cảnh toàn thân hoặc khoảnh khắc hậu trường để dùng cho những nội dung sau này hoặc lồng ghép vào một dự án sản xuất video.

Những nguyên tắc khi quay góc nghiêng mặt có chủ đích giúp đạt hiệu quả tối ưu.

Việc tiếp cận gần nhân vật sẽ khiến người xem như hòa mình vào những khoảnh khắc cảm xúc sâu sắc nhất. Nhưng nếu quay sai kỹ thuật, cảnh phim có thể làm khán giả mất cảm xúc và khiến tác phẩm trở nên kém chuyên nghiệp. Để ghi hình những góc quay nghiêng mặt hấp dẫn và có chủ ý, hãy lưu ý các nguyên tắc dưới đây:

1. Điều chỉnh khung hình theo dụng ý. Góc quay nghiêng mặt có thể trở thành điểm nhấn mạnh mẽ giúp người xem kết nối cảm xúc với nhân vật. Dù muốn cảnh quay thật bắt mắt, điều quan trọng hơn là phải xác định mục đích của cảnh trong mạch phim, đây là cảnh để tạo cảm giác căng thẳng, thể hiện một khoảnh khắc trầm tư, hay tập trung vào sự giằng xé nội tâm của nhân vật.
2. Chọn đúng góc máy. Tránh để góc quay quá nghiêng hoặc nghiêng không đủ, sẽ khiến hình ảnh nhân vật trở nên phẳng và thiếu chiều sâu. Hãy đặt máy quay ở góc từ 80 đến 90 độ so với nhân vật để làm nổi bật các đường nét trên khuôn mặt.
3. Kiểm soát ánh sáng. Mặc dù hiệu ứng đổ bóng mạnh có thể phù hợp với phim giật gân hoặc kinh dị, nhưng lại không ăn nhập với những thể loại hài hước. Trừ khi ánh sáng mạnh hoặc chiếu sáng trực diện vào chủ thể thực sự phù hợp với phong cách phim, hãy tránh áp dụng các cách chiếu sáng này một cách gượng ép. Ví dụ, nếu bạn muốn tạo bầu không khí u ám cho bộ phim, kỹ thuật chiếu sáng tương phản mạnh giữa vùng sáng và vùng tối sẽ giúp làm nổi bật đường nét khuôn mặt và cảm xúc tinh tế của nhân vật.
4. Duy trì sự nhất quán về ánh sáng giữa các cảnh. Việc thiếu nhất quán về ánh sáng giữa các cảnh quay có thể trông thiếu chuyên nghiệp và gây cảm giác khó chịu cho khán giả. Hãy sử dụng các thiết bị đo sáng và ảnh tĩnh tham chiếu để đảm bảo ánh sáng trong các cảnh quay được nhất quán, đặc biệt là trong các phân cảnh có nhiều góc quay nghiêng mặt.
5. Sắp đặt vị trí có dụng ý. Việc đặt chủ thể lệch tâm sẽ tạo ra một khung hình thú vị hơn. Trừ khi bạn có một dụng ý nghệ thuật cụ thể, việc đặt chủ thể ở chính giữa khung hình có thể khiến khán giả cảm thấy đơn điệu.
6. Tránh hậu cảnh rối mắt. Một bối cảnh lộn xộn có thể làm người xem xao nhãng khỏi chủ thể. Hạn chế tối đa các yếu tố gây xao nhãng để cảnh quay trông tinh gọn và chuyên nghiệp hơn.
7. Chú ý để khung hình không bị lệch. Nếu ánh nhìn của nhân vật không ăn khớp với bố cục cảnh, cảnh quay sẽ mất đi sự liền mạch về không gian. Dù nhân vật của bạn đang nhìn ra ngoài khung hình hay đang tương tác với một nhân vật khác, hãy kiểm tra xem hướng nhìn của họ có khớp với bối cảnh không gian của phân cảnh hay không.
8. Giữ ổn định khi quay cầm tay. Nếu chọn cách quay cầm tay để ghi hình theo chuyển động của nhân vật, hãy chú ý duy trì khoảng cách và nhịp chuyển động hợp lý. Hãy đảm bảo chuyển động của máy quay thật mượt mà và tránh những cú dịch chuyển đột ngột khiến người xem bị phân tâm. Việc sử dụng gimbal hoặc giá đỡ giúp ổn định chuyển động mà vẫn giữ được cảm giác chân thực, sống động của phong cách quay cầm tay.

Chỉnh sửa và hoàn thiện cảnh quay từ góc quay nghiêng mặt trong phim của bạn.

Sau khi quay xong, Adobe Premiere sẽ giúp bạn trau chuốt các cảnh quay để đạt độ chỉn chu, sắc nét như mong muốn. Dưới đây là một vài cách để nâng chất lượng các góc quay nghiêng mặt trong khâu hậu kỳ:

• Điều chỉnh ánh sáng bằng cách thử nghiệm độ phơi sáng, độ tương phản và cân bằng màu để nhấn vào các chi tiết quan trọng, bầu không khí hoặc sắc thái bạn muốn truyền tải.
• Cắt khung và căn lại vị trí nếu bạn muốn siết chặt bố cục, loại bỏ yếu tố gây xao nhãng hoặc đưa nhân vật trở về tâm điểm.
• Chỉnh màu tinh tế để duy trì tông màu đồng nhất giữa các cảnh quay, tạo nên chất điện ảnh cho bộ phim.

Biên tập video bằng Premiere giúp cảnh phim thêm phần trau chuốt, chuyên nghiệp và tạo được sự đồng cảm nơi khán giả.